Woda w butelce po otwarciu: ile może stać i kiedy robi się podejrzana?

Otwartą wodę przechowywaną w lodówce można bezpiecznie pić przez 2-3 dni, ale w temperaturze pokojowej lepiej wypić ją w ciągu 24 godzin. W tym artykule dowiesz się, dlaczego bakterie rozmnażają się błyskawicznie w otwartej butelce, jak temperatura wpływa na bezpieczeństwo wody i kiedy powinieneś ją wylać bez żalu.

Ile może stać otwarta woda? – to zależy od temperatury

Choć sama cząsteczka H₂O jest stabilna i nie psuje się w sensie chemicznym, po otwarciu butelki woda ma kontakt z powietrzem i mikroorganizmami. Kluczem do bezpieczeństwa jest temperatura przechowywania.

W lodówce: maksymalnie 2-3 dni

Badania naukowe pokazują, że niska temperatura hamuje wzrost bakterii. Przechowywanie wody w lodówce (4-6°C) wydłuża jej świeżość do około 48-72 godzin (Raj, 2005). W tych warunkach liczba bakterii wzrasta znacznie wolniej niż w temperaturze pokojowej.

Konkretne liczby z badań:

• Po 24 godzinach w lodówce: o 50% mniej bakterii niż w temperaturze pokojowej
• Po 48 godzinach w lodówce: o 84% mniej bakterii niż w temperaturze pokojowej

W temperaturze pokojowej: najlepiej do 24 godzin

W temperaturze około 20-25°C bakterie rozmnażają się znacznie szybciej. Producenci filtrów do wody i eksperci mikrobiologii zalecają wypicie otwartej butelki w ciągu jednego dnia. Po tym czasie jakość mikrobiologiczna wody może być już obniżona.

W wysokiej temperaturze: największe ryzyko

Dramatyczne zmiany zachodzą w temperaturze 37°C (temperatura ciała). Badanie opublikowane w Water Environment Research wykazało, że liczba bakterii w otwartej butelce wzrosła z mniej niż 1 kolonia do aż 38 000 kolonii w ciągu zaledwie 48 godzin (Raj, 2005). To pokazuje, jak szybko może nastąpić skażenie mikrobiologiczne.

W praktyce oznacza to, że:

• Nigdy nie zostawiaj butelki z wodą w rozgrzanym samochodzie
• Nie trzymaj jej na słońcu lub przy kaloryferze
• Nie przechowuj otwartej wody w ciepłym pomieszczeniu

Skąd w wodzie biorą się bakterie?

Woda mineralna tuż po otwarciu zawiera zazwyczaj minimalną liczbę bakterii. Problem zaczyna się, gdy:

• Pijesz prosto z butelki

To główne źródło zanieczyszczenia. Z Twoich ust do wody dostają się setki różnych bakterii. Badanie przeprowadzone na codziennie używanych butelkach wodnych pokazało, że:

• Butelki z bezpośrednim kontaktem z ustami miały 234 ± 21,3 jednostek tworzących kolonie (CFU/ml)
• Butelki bez kontaktu z ustami: 132 ± 18 CFU/ml (badanie PET vs stal nierdzewna, 2024)

To prawie dwukrotnie wyższa liczba bakterii tylko przez picie bezpośrednio z butelki.

• Woda ma kontakt z powietrzem

Po odkręceniu butelki woda jest narażona na mikroorganizmy z otoczenia. W naturalnej wodzie mineralnej bakterie naturalnie występujące w źródle zaczynają się namnażać już kilka dni po rozlaniu do butelek, osiągając liczby 10⁴-10⁵ komórek/ml (Warburton et al., 1998).

• Butelka nie była szczelnie zakręcona

Nawet niewielka szczelina pozwala bakteriom i zanieczyszczeniom z powietrza dostać się do środka. Zawsze dokręcaj nakrętkę mocno po każdym użyciu.

Jakie bakterie rozwijają się w otwartej wodzie?

Badania mikrobiologiczne identyfikują różne rodzaje bakterii w wodzie butelkowanej po otwarciu:

W wodzie niegazowanej najczęściej występują:

• Hydrogenophaga
• Aquabacterium
• Polaromonas
• Caulobacter
• Pseudomonas (w tym P. aeruginosa)

Niektóre z tych bakterii są nieszkodliwe, ale inne (jak Pseudomonas aeruginosa czy Escherichia coli) mogą powodować infekcje, szczególnie u osób z osłabioną odpornością (badania irańskie, 2015).

Ważna informacja: Bakterie te nie powodują „zepsucia” wody w klasycznym sensie (pleśń, gnicie), ale mogą wywołać dolegliwości żołądkowo-jelitowe: nudności, bóle brzucha, biegunkę.

Co się dzieje z plastikiem PET po otwarciu butelki?

Oprócz bakterii jest jeszcze drugi problem: sama butelka. Większość wód sprzedawana jest w opakowaniach z politereftalanu etylenu (PET).

Substancje uwalniające się z plastiku

Z czasem i pod wpływem temperatury z plastiku PET mogą migrować do wody:

• Antymon (Sb) – metal śladowy używany jako katalizator w produkcji PET
• Aldehyd octowy (acetaldehyd) – może zmieniać smak wody
• Ftalany – związki mogące działać jako substancje zaburzające endokrynne
• Bisfenol A (BPA) – w niektórych rodzajach plastiku

Badania pokazują, że:

• W temperaturze pokojowej (25°C) przez 3 miesiące poziomy antymonu pozostają stabilne i bezpieczne
• Podgrzanie do 50°C zwiększa stężenie antymonu do 8,5 ppb po 24 godzinach i 16,8 ppb po 7 dniach (badanie kuwejckie, 2020)
• WHO ustaliła maksymalny bezpieczny poziom antymonu na 6 ppb

Co to oznacza w praktyce? W normalnych warunkach (temperatura pokojowa, krótki czas przechowywania) migracja substancji z plastiku jest minimalna i nie stanowi zagrożenia. Problem pojawia się przy wysokich temperaturach i długim czasie przechowywania.

Butelki szklane a plastikowe

Jeśli martwisz się o migrację substancji z plastiku:

• Szklane butelki nie uwalniają żadnych substancji do wody
• Są bardziej ekologiczne i mogą być wielokrotnie używane
• Stal nierdzewna to również bezpieczna alternatywa

Jak rozpoznać, że woda jest już niezdatna do picia?

Twoje zmysły to pierwszy system ostrzegawczy:

• Zmiana smaku

Woda może nabrać lekko kwaśnego lub mdłego smaku. To efekt pochłaniania CO₂ z powietrza, który tworzy kwas węglowy i obniża pH wody. Sam w sobie nie jest szkodliwy, ale sygnalizuje, że woda stała zbyt długo.

• Nietypowy zapach

Jeśli woda zaczyna nieładnie pachnieć – nie pij jej. To znak rozwoju bakterii.

• Zmętnienie lub osad

Widoczne cząsteczki, zmętnienie czy osad na dnie to wyraźny sygnał, że w wodzie rozwinęły się mikroorganizmy.

• Zmiana koloru

Jakakolwiek zmiana koloru (zazwyczaj woda powinna być przezroczysta) to czerwona lampka.

Zasada: Jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości co do świeżości wody, nie ryzykuj. Wylej ją i sięgnij po nową butelkę.

Praktyczne zasady bezpiecznego przechowywania wody

5 złotych zasad:

1. Zakręcaj butelkę szczelnie po każdym użyciu – ograniczysz kontakt z powietrzem i bakteriami
2. Przechowuj w lodówce – szczególnie jeśli planujesz pić wodę przez kilka dni
3. Nie pij bezpośrednio z butelki – przelej do szklanki, aby nie wprowadzać bakterii z ust
4. Unikaj wysokich temperatur – nie zostawiaj butelki w samochodzie, na słońcu, przy grzejniku
5. Wypij w ciągu 48 godzin – to maksymalny bezpieczny czas dla otwartej wody w lodówce

Dla wody kranowej z dzbanka

Woda z kranu ma nieco inne właściwości niż butelkowana. Zawiera chlor, który początkowo hamuje wzrost bakterii, ale z czasem ulatnia się. Zasady przechowywania:

• W lodówce w zamkniętym pojemniku: do 24 godzin
• W temperaturze pokojowej: kilka godzin maksymalnie

Czego unikać? – mity i błędne przekonania

Mit 1: „Woda nie może się zepsuć, to przecież H₂O”

Prawda: Chemicznie woda jest stabilna, ale może stać się siedliskiem bakterii i środowiskiem niebezpiecznym dla zdrowia.

Mit 2: „Data ważności na butelce dotyczy wody”

Prawda: Data ważności odnosi się głównie do opakowania (butelki PET), a nie samej wody. Po tej dacie może wzrosnąć migracja substancji z plastiku.

Mit 3: „Jeśli woda nie śmierdzi, jest bezpieczna”

Prawda: Większość bakterii nie daje natychmiastowych oznak wizualnych czy zapachowych. Bezpieczniej jest kierować się czasem przechowywania niż tylko zmysłami.

Mit 4: „Woda gazowana psuje się wolniej”

Częściowa prawda: Dwutlenek węgla (CO₂) w wodzie gazowanej obniża pH, co utrudnia rozwój niektórych bakterii. Jednak po otwarciu butelki CO₂ stopniowo ulatnia się, więc przewaga jest ograniczona w czasie.

Podsumowanie

Otwarta woda w butelce nie jest produktem o nieograniczonej trwałości. W lodówce możesz bezpiecznie przechowywać ją przez 2-3 dni, ale w temperaturze pokojowej lepiej wypić ją tego samego dnia. Kluczowe czynniki to temperatura (chłód spowalnia wzrost bakterii nawet o 84%), sposób picia (bezpośrednio z butelki zwiększa skażenie dwukrotnie) i szczelne zamknięcie.

Pamiętaj: jeśli masz wątpliwości, nie ryzykuj. Nowa butelka wody kosztuje niewiele, a Twoje zdrowie jest bezcenne.

Która woda jest najzdrowsza – woda mineralna, źródlana czy inna?

FAQ

Czy woda butelkowana po terminie ważności jest niebezpieczna?

Sama woda nie staje się szkodliwa po terminie, ale zwiększa się ryzyko migracji substancji z plastikowej butelki (antymon, ftalany). Bezpieczniej jest nie przekraczać daty podanej przez producenta, szczególnie jeśli butelka była przechowywana w wysokiej temperaturze.

Dlaczego woda z kranu psuje się wolniej niż butelkowana?

Woda z kranu zawiera chlor, który działa bakteriobójczo. Badania pokazują, że nawet po 48 godzinach w wodzie kranowej rozwija się mniej niż 100 kolonii bakterii na mililitr, podczas gdy w butelkowanej może być ich 38 000 (Raj, 2005). Jednak chlor z czasem się ulatnia, dlatego woda z kranu też wymaga odpowiedniego przechowywania.

Czy mogę ponownie napełnić plastikową butelkę jednorazową?

Nie jest to zalecane. Butelki PET jednorazowego użytku szybciej ulegają degradacji przy wielokrotnym myciu i napełnianiu. Lepiej używać butelek wielorazowych ze stali nierdzewnej lub szkła, które są zaprojektowane do tego celu.

Jakie objawy może wywołać picie zepsutej wody?

Spożycie wody skażonej bakteriami może wywołać dolegliwości żołądkowo-jelitowe: nudności, wymioty, bóle brzucha i biegunkę. Objawy najczęściej występują u dzieci, osób starszych i z osłabioną odpornością. W przypadku poważnych objawów skonsultuj się z lekarzem.

Bibliografia

1. Bottled water: how safe is it? Water Environment Research, 77(7), 3013-3018. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16381148/
2. Diversity of Bacteria Growing in Natural Mineral Water after Bottling. Applied and Environmental Microbiology, 64(9), 3624-3632. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1169067/
3. Characteristics of bacterial and fungal growth in plastic bottled beverages under a consuming condition model. Journal of Food Protection. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24679089/
4. Daily Use Water Bottles as a Hub for Microbial Population: A Comparative Study of PET vs. Stainless Steel Water Bottles (2024). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11174293/
5. Pseudomonas aeruginosa and Heterotrophic Bacteria Count in Bottled Waters in Iran (2015). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4703231/
6. The effect of temperature and storage time on the migration of antimony from polyethylene terephthalate (PET) into commercial bottled water in Kuwait. Acta Biomedica. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7927525/
7. Scientific Guidance on the criteria for the evaluation of post-consumer mechanical PET recycling processes. EFSA Journal. https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2024.8879
8. Unpacking the complexity of the PET drink bottles value chain. Science of The Total Environment. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0304389422001984

Technolog żywności

Jan Antoniak – technolog żywności, audytor i doradca
Specjalizuję się w prawie żywnościowym, HACCP i etykietowaniu. Od lat pomagam firmom spożywczym wdrażać systemy jakości oraz zrozumieć wymagania przepisów. Na blogu dzielę się wiedzą w prosty, praktyczny sposób.Audytor systemów bezpieczeństwa | Autor technologzywnosciradzi.pl
Dowiedz się więcej →