Jak się nawodnić: woda, elektrolity i płyn nawadniający

Sposób nawodnienia zależy od przyczyny utraty płynów. Po zwykłym dniu lub krótkim spacerze najczęściej wystarcza woda i normalny posiłek. Przy nasilonej biegunce albo wymiotach potrzebne może być uzupełnienie także elektrolitów za pomocą doustnego płynu nawadniającego. Ciężkiego odwodnienia nie należy leczyć wyłącznie w domu.

Najpierw oceń objawy

Pragnienie, suchość ust, rzadsze oddawanie moczu i ciemniejszy mocz mogą wskazywać na zbyt małą podaż płynów. Żaden pojedynczy objaw nie daje jednak pewnego rozpoznania. Kolor moczu zmieniają również żywność, witaminy i leki, a u starszych osób pragnienie może słabiej sygnalizować potrzeby organizmu.

Splątanie, trudność z obudzeniem, omdlenie, zaburzenia oddychania lub objawy wstrząsu wymagają pilnej pomocy medycznej. Utrzymujące się zawroty głowy przy wstawaniu, bardzo mała ilość moczu oraz niemożność utrzymania płynów również wymagają kontaktu z lekarzem. U niemowląt, małych dzieci i osób starszych nie warto czekać na wyraźne pogorszenie.

Przy zwykłym pragnieniu: pij regularnie

Zacznij od szklanki wody i wracaj do picia w ciągu dnia. Nie trzeba nadrabiać całego niedoboru jednorazowo. Przy nudnościach łatwiej tolerować małe, częste łyki niż duży kubek wypity szybko.

Do bilansu płynów wliczają się też zupy, mleko i woda zawarta w owocach czy warzywach. Nie zastąpią jednak leczenia znacznego odwodnienia. Więcej o składzie i wyborze wody przeczytasz w artykule woda w codziennej diecie.

Po wysiłku: uwzględnij straty potu

Po umiarkowanym treningu zwykle wystarczy woda i posiłek. Długi wysiłek w upale może powodować większe straty sodu, dlatego czasem przydaje się napój zawierający elektrolity. Skurcz mięśnia lub szczypanie potu w oczy nie pozwalają jednak obliczyć utraconej ilości sodu.

Pomocniczo można porównać masę ciała przed wysiłkiem i po nim. Jeśli ubył 1 kg, wypito 0,5 l, a nie oddawano moczu, przybliżona strata płynu wyniosła 1,5 l. To bilans: utrata masy plus wypity płyn. Wynik jest orientacyjny i nie oznacza polecenia natychmiastowego wypicia 1,5 l. W czasie długich zawodów nadmierne picie samej wody także może być niebezpieczne.

Przy biegunce lub wymiotach: ORS

Doustny płyn nawadniający, oznaczany jako ORS, zawiera odpowiednio dobrane ilości glukozy i soli. W jelicie transport glukozy jest sprzężony z transportem sodu, a za wchłanianymi substancjami podąża woda. Dlatego ORS może działać skuteczniej niż sama woda, gdy tracimy płyny i elektrolity podczas biegunki.

Proszek rozpuść dokładnie w objętości wody podanej na opakowaniu. Jeżeli saszetka jest przeznaczona na 200 ml, nie rozpuszczaj jej w 100 ml „dla mocniejszego działania”. Otrzymasz wtedy dwukrotnie większe stężenie. Nie dodawaj soku, mleka, dodatkowego cukru ani soli, chyba że instrukcja preparatu wyraźnie przewiduje inaczej.

Napój sportowy, energetyk i słodka lemoniada nie są równoważnymi zamiennikami ORS. Mogą mieć niewłaściwy stosunek cukrów do elektrolitów. Gotowy preparat apteczny ogranicza ryzyko błędnego odmierzenia składników domowej mieszanki.

Kawa, alkohol i ograniczenia płynów

Umiarkowane picie kawy przez zdrowe osoby przyzwyczajone do kofeiny nie musi prowadzić do odwodnienia. Nie należy jednak wyznaczać jednej dawki kofeiny, po której każdy człowiek nagle „traci wodę”. Przy wymiotach i nasilonych objawach odwodnienia lepiej wybrać wodę lub zalecany ORS, a alkohol odstawić. Nawodnienie nie usuwa wszystkich przyczyn kaca.

Przy niewydolności serca, chorobie nerek lub zaleconym ograniczeniu płynów nie zwiększaj samodzielnie ilości napojów ani elektrolitów. W tych sytuacjach ogólna rada „pij jak najwięcej” może zaszkodzić.

Źródła