Błędy na etykietach żywności: 12 najczęstszych

Błędy na etykietach produktów spożywczych nie ograniczają się do literówki w składzie. Kontrole urzędowe pokazują problemy znacznie poważniejsze: niewłaściwe nazwy produktów, brak składników, niewyróżnione alergeny, błędny QUID, wartości odżywcze niezgodne z rzeczywistym składem czy deklarowanie cech, których produkt faktycznie nie posiada.

Co istotne, część nieprawidłowości można wykryć jeszcze przed wydrukowaniem opakowania. Inne wychodzą na jaw dopiero po porównaniu etykiety z recepturą, specyfikacjami surowców lub wynikami badań laboratoryjnych.

W tym artykule zebrano najczęściej powtarzające się rodzaje błędów potwierdzane w kontrolach IJHARS oraz wyjaśniono, jak ich uniknąć przed wprowadzeniem produktu do sprzedaży.

Błędy na etykietach w liczbach: co wykrywa IJHARS?

Nie istnieje jedna wiarygodna liczba pokazująca, jaki procent wszystkich etykiet żywności na polskim rynku zawiera błędy. Wyniki kontroli zależą od rodzaju produktu, miejsca sprzedaży i sposobu typowania podmiotów do kontroli.

Można jednak zobaczyć, jak często nieprawidłowości występowały w konkretnych kontrolach przeprowadzonych przez IJHARS.

1. Nazwa produktu nie odpowiada jego rzeczywistemu składowi

To jeden z najbardziej widocznych błędów, ale jednocześnie jeden z bardziej podstępnych. Nazwa produktu powinna pozwalać konsumentowi zrozumieć, co rzeczywiście kupuje.

Art. 7 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 zabrania przekazywania informacji, które mogą wprowadzać konsumenta w błąd między innymi co do charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości czy pochodzenia żywności.

Problem pojawia się przykładowo wtedy, gdy:

• nazwa sugeruje obecność składnika, którego w rzeczywistości nie zastosowano,
• zamiast właściwego składnika zastosowano jego zamiennik,
• nazwa fantazyjna nie pozwala rozpoznać rodzaju produktu,
• brakuje informacji o istotnym sposobie przetworzenia żywności.

W kontroli wyrobów czekoladowych IJHARS kwestionowała między innymi nazwy „czekolada pistacjowa” i „czekolada malinowa” stosowane wobec produktów wymagających właściwego określenia rodzaju czekolady. Zastrzeżenia dotyczyły również użycia określenia „Dubaj”, gdy oznakowanie sugerowało pochodzenie produktu z tego miasta, mimo że został wyprodukowany w Turcji.

W kontroli wyrobów ciastkarskich pojawiały się natomiast produkty określane jako „z bitą śmietaną”, „jogurtowe”, „z jagodą” czy „w czekoladzie”, mimo że wykorzystane składniki nie odpowiadały tym określeniom.

Jak uniknąć błędu?

Nie zaczynać weryfikacji od wyglądu opakowania. Najpierw należy ustalić prawidłową nazwę żywności na podstawie jej rzeczywistego składu, procesu produkcyjnego oraz przepisów szczególnych dotyczących danej kategorii produktu.

2. Niepełny lub nieprawidłowy wykaz składników

Wykaz składników jest jednym z podstawowych elementów etykiety, ale błędy powstają często nie na poziomie głównych surowców, lecz przy składnikach złożonych.

Jeżeli do produktu stosowany jest przykładowo sos, nadzienie, mieszanka przypraw, polewa, czekolada, preparat owocowy albo półprodukt, trzeba sprawdzić również jego skład.

W kontroli przetworów rybnych IJHARS wskazywała między innymi:

• brak wszystkich składników,
• brak składników wchodzących w skład komponentów złożonych,
• nieprecyzyjne nazwy surowców,
• brak informacji o sposobie przetworzenia składnika,
• podawanie wariantów składnika zamiast informacji o tym, co faktycznie zastosowano.

W kontroli wyrobów ciastkarskich ujawniano między innymi brak rozwinięcia takich składników złożonych jak proszek do pieczenia czy cukier wanilinowy, wraz ze składnikami wchodzącymi w ich skład.

Kolejność również ma znaczenie

Składniki są co do zasady wymieniane w kolejności malejącej według ich masy w momencie użycia do produkcji żywności. Nie należy więc układać wykazu składników według tego, które składniki najlepiej wyglądają marketingowo.

3. Brak lub niewłaściwe wyróżnienie alergenów

W przypadku składnika lub substancji wymienionej w załączniku II do rozporządzenia 1169/2011 nazwa alergenu musi zostać wyraźnie wyróżniona w wykazie składników, przykładowo krojem pisma, stylem lub kolorem tła odróżniającym ją od pozostałych informacji.

Ten błąd nadal pojawia się w kontrolach urzędowych.

W 2026 r. IJHARS stwierdzała brak wyróżnienia między innymi:

• mleka,
• soi,
• serwatki,
• pistacji.

Problem może powstać również wtedy, gdy alergen znajduje się wewnątrz składnika złożonego i zostanie przeoczony podczas przepisywania specyfikacji surowca.

4. Brak QUID, czyli procentowej zawartości składnika

QUID to ilościowe oznaczenie składnika lub kategorii składników.

Procentowej zawartości nie trzeba podawać automatycznie przy każdym składniku. Obowiązek powstaje jednak między innymi wtedy, gdy dany składnik:

• pojawia się w nazwie żywności,
• jest zwykle kojarzony przez konsumenta z tą nazwą,
• został podkreślony słowami, obrazem lub grafiką,
• ma zasadnicze znaczenie dla charakterystyki produktu i odróżnienia go od podobnej żywności.

To właśnie grafika jest często pomijana podczas kontroli projektu.

Duże zdjęcie truskawki, pistacji, mango czy innego składnika na froncie opakowania nie jest wyłącznie elementem dekoracyjnym. Może mieć znaczenie dla obowiązku deklarowania ilości składnika.

W kontroli wyrobów czekoladowych z 2026 r. IJHARS wskazywała brak QUID między innymi dla żurawiny, pistacji, mango i marakui występujących w nazwie produktów.

W kontroli produktów mlecznych stwierdzono natomiast brak ilościowej zawartości kozieradki w „serze z kozieradką” oraz nieprawidłowe podanie ilości składników w jogurcie z musem owocowym.

5. Błędy w tabeli wartości odżywczej

Tabela wartości odżywczej może wyglądać prawidłowo graficznie, a mimo to być niezgodna.

Obowiązkowa deklaracja obejmuje:

• wartość energetyczną,
• tłuszcz,
• kwasy tłuszczowe nasycone,
• węglowodany,
• cukry,
• białko,
• sól.

Wartości obowiązkowej deklaracji są zasadniczo wyrażane w przeliczeniu na 100 g lub 100 ml. Dane na porcję mogą być stosowane dodatkowo w przypadkach przewidzianych przepisami, ale nie należy automatycznie zastępować nimi deklaracji na 100 g lub 100 ml.

IJHARS w kontroli wyrobów czekoladowych stwierdziła między innymi podawanie wartości odżywczej wyłącznie dla liczby sztuk zamiast dla 100 g produktu.

Jeszcze poważniejszy problem pojawia się wtedy, gdy liczby na etykiecie nie odpowiadają rzeczywistemu produktowi.

Badania laboratoryjne wyrobów czekoladowych wykazały przypadki wartości poszczególnych składników odżywczych niezgodnych z deklaracją. W kontrolach przetworów rybnych stwierdzano natomiast między innymi niezgodność zawartości tłuszczu, białka i soli z informacją umieszczoną na etykiecie.

Skąd można brać wartości?

Zgodnie z rozporządzeniem 1169/2011 deklarowane wartości mogą być średnimi wartościami opartymi, zależnie od przypadku, na:

• analizie produktu wykonanej przez producenta,
• obliczeniu na podstawie znanych lub rzeczywistych średnich wartości zastosowanych składników,
• obliczeniu na podstawie ogólnie ustalonych i zaakceptowanych danych.

Samo użycie kalkulatora wartości odżywczej nie zwalnia więc z obowiązku oceny, czy wynik jest wiarygodny dla rzeczywistej receptury i produktu.

6. Oświadczenia i hasła marketingowe, które wprowadzają w błąd

Problem nie dotyczy wyłącznie obowiązkowych informacji znajdujących się z tyłu opakowania. Równie ważny jest front.

Informacja dobrowolna także nie może wprowadzać konsumenta w błąd.

Rozporządzenie 1169/2011 wskazuje między innymi, że nie można sugerować, iż żywność posiada szczególne właściwości, jeżeli takie same właściwości posiada cała podobna żywność.

Dobrym przykładem jest wynik kontroli tłuszczów mlecznych z 2026 r. IJHARS kwestionowała deklarację „bez konserwantów” na maśle, ponieważ do masła nie wolno dodawać tego rodzaju dodatków. Taka informacja może więc sugerować szczególną przewagę produktu, mimo że wynika ona z wymagań dotyczących całej kategorii.

Odrębnej analizy wymagają oświadczenia żywieniowe i zdrowotne, takie jak:

• „bez cukru”,
• „bez dodatku cukru”,
• „źródło białka”,
• „wysoka zawartość błonnika”,
• „niska zawartość tłuszczu”.

Warunki stosowania takich oświadczeń wynikają między innymi z rozporządzenia (WE) nr 1924/2006. Nie wystarczy więc uznać, że hasło „brzmi prawdziwie”. Trzeba sprawdzić konkretny warunek prawny.

7. Błędnie oznaczona data i warunki przechowywania

„Najlepiej spożyć przed” i „należy spożyć do” nie są dwoma sposobami zapisu tego samego.

Termin przydatności do spożycia stosuje się w przypadku żywności, która z mikrobiologicznego punktu widzenia szybko się psuje i po krótkim czasie może stanowić bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia.

W pozostałych przypadkach, w których wymagane jest oznaczenie trwałości, stosuje się datę minimalnej trwałości zgodnie z właściwymi zasadami.

Kontrole IJHARS z 2026 r. wykazywały między innymi:

• nieprawidłowe sformułowania poprzedzające datę,
• podawanie daty w niewłaściwej kolejności,
• wydłużanie deklarowanego okresu trwałości w stosunku do wyników badań przechowalniczych,
• brak wymaganych warunków przechowywania,
• problemy z umiejscowieniem warunków przechowywania względem informacji o trwałości produktu.

To pokazuje, dlaczego okres trwałości nie powinien być traktowany jako pole, do którego grafik wpisuje dowolną datę przekazaną przez dział handlowy.

8. Błędne informacje o kraju pochodzenia

Pochodzenie produktu jest szczególnie ryzykownym obszarem, ponieważ informację może przekazywać nie tylko tekst.

Znaczenie mogą mieć również:

• flagi,
• mapy,
• grafiki,
• nazwy geograficzne,
• inne elementy projektu sugerujące określone pochodzenie.

Jeżeli kraj pochodzenia lub miejsce pochodzenia żywności jest deklarowane, a podstawowy składnik pochodzi z innego miejsca, może powstać obowiązek wskazania pochodzenia składnika podstawowego albo poinformowania, że różni się ono od pochodzenia produktu.

Szczegółowe zasady określa rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2018/775. Nie należy więc dodawać polskiej flagi czy komunikatu sugerującego krajowe pochodzenie wyłącznie dlatego, że produkt został zapakowany albo wyprodukowany w zakładzie znajdującym się w Polsce.

9. Brak polskiej wersji etykiety produktu importowanego

Produkt przeznaczony do sprzedaży w Polsce musi przekazywać wymagane informacje w języku polskim. Dodatkowo może oczywiście posiadać inne wersje językowe.

Problem wciąż występuje w praktyce.

Podczas kontroli znakowania żywności importowanej spoza Unii Europejskiej przeprowadzonej przez IJHARS we wrześniu 2025 r. do najczęstszych nieprawidłowości należały:

• brak informacji w języku polskim,
• brak lub niepełny wykaz składników,
• nieprawidłowe podanie daty minimalnej trwałości.

Sam automatyczny przekład zagranicznej etykiety nie jest więc pełną weryfikacją oznakowania. Trzeba jeszcze sprawdzić, czy produkt spełnia wymagania obowiązujące dla żywności oferowanej na polskim rynku.

10. Sklep internetowy pokazuje mniej informacji niż etykieta

To błąd szczególnie istotny dla producentów sprzedających przez własny sklep internetowy i dla dystrybutorów.

Przy sprzedaży na odległość większość obowiązkowych informacji o żywności musi być dostępna jeszcze przed zawarciem transakcji. Wyjątek dotyczy informacji o dacie minimalnej trwałości lub terminie przydatności do spożycia. W momencie dostawy dostępne muszą być wszystkie obowiązkowe dane.

W kontroli żywności importowanej IJHARS stwierdzała w sklepach internetowych między innymi:

• brak wykazu składników,
• brak informacji o alergenach,
• brak wartości odżywczej,
• brak warunków przechowywania,
• różnice pomiędzy wartością odżywczą na etykiecie a informacją zamieszczoną w sklepie internetowym.

Wprowadzenie nowej wersji etykiety powinno więc uruchamiać również aktualizację karty produktu w e-commerce.

11. Informacje są poprawne, ale nieczytelne

Umieszczenie obowiązkowej informacji na opakowaniu nie wystarczy, jeśli konsument nie może jej normalnie odczytać. Rozporządzenie 1169/2011 wymaga, aby informacje obowiązkowe były dobrze widoczne, wyraźnie czytelne i nie były zasłonięte albo zakłócane przez inne elementy projektu.

Minimalny rozmiar określa się poprzez wysokość x czcionki, a nie zwykłe ustawienie liczby punktów w programie graficznym. Co do zasady wysokość x musi wynosić minimum 1,2 mm. Jeśli największa powierzchnia opakowania ma mniej niż 80 cm², wartość minimalna wynosi 0,9 mm. Dlatego komunikat grafika „ustawiłem 7 punktów, więc jest dobrze” nie jest wystarczającą weryfikacją wymogu.

12. Masa netto lub masa po odsączeniu nie zgadza się z produktem

Nie każdy błąd etykiety da się wykryć podczas samego czytania projektu PDF.

W kontrolach przetworów rybnych IJHARS wykrywała między innymi:

• niezgodność deklarowanej masy netto po odsączeniu ze stanem stwierdzonym podczas badań,
• podawanie pojemności opakowania zamiast masy netto produktu,
• stosowanie niewłaściwego określenia jednostki.

To pokazuje ważną zasadę: prawidłowa etykieta musi odpowiadać rzeczywistemu produktowi, a nie wyłącznie wymaganiom dotyczącym układu tekstu.

Dlaczego błędy powstają mimo korzystania z gotowych wzorów?

Największym problemem uniwersalnych wzorów jest to, że etykieta nie powstaje dla „żywności”, tylko dla konkretnego produktu.

Inne wymagania mogą dotyczyć:

• przetworów mlecznych,
• mięsa,
• ryb,
• miodu,
• czekolady,
• napojów,
• produktów importowanych,
• żywności zawierającej określone dodatki lub składniki,
• produktów korzystających z oświadczeń żywieniowych lub zdrowotnych.

Dlatego etykieta konkurenta może wyglądać podobnie, ale nie stanowi dowodu, że zastosowane na niej rozwiązanie jest prawidłowe albo odpowiednie dla innej receptury.

Jeżeli potrzebna jest pełna lista podstawowych elementów etykiety, zobacz również: Etykieta produktu spożywczego: co musi zawierać?

Jak sprawdzić etykietę przed drukiem? Checklista

Przed zatwierdzeniem projektu warto sprawdzić kolejno:

Najważniejsza zasada: nie sprawdzaj samego PDF

Pełna weryfikacja etykiety nie powinna polegać wyłącznie na przeczytaniu pliku graficznego.

Do oceny mogą być potrzebne:

• receptura produktu,
• specyfikacje surowców,
• składy półproduktów i składników złożonych,
• dane dotyczące alergenów,
• wyniki obliczeń wartości odżywczej lub badań laboratoryjnych,
• informacje dotyczące procesu produkcyjnego,
• badania przechowalnicze, jeśli mają znaczenie dla deklarowanego okresu trwałości.

Jeżeli dokumentacja mówi coś innego niż etykieta, ładny projekt graficzny nie rozwiązuje problemu.

FAQ: błędy na etykietach produktów spożywczych

Czy tabela wartości odżywczej może być podana tylko na porcję?

W przypadku standardowej obowiązkowej deklaracji wartości odżywczej wartości podaje się w przeliczeniu na 100 g lub 100 ml. Informacje dotyczące porcji mogą być stosowane dodatkowo zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu 1169/2011.

Czy każdy składnik wymaga podania procentowej zawartości?

Nie. QUID jest wymagany tylko w określonych przypadkach, między innymi gdy składnik znajduje się w nazwie produktu, jest zwykle kojarzony z tą nazwą, został podkreślony słownie lub graficznie albo jest istotny dla scharakteryzowania żywności.

Czy alergen wystarczy wymienić na końcu etykiety?

Jeżeli produkt ma wykaz składników, alergen będący składnikiem powinien być prawidłowo wskazany i wyróżniony właśnie w tym wykazie zgodnie z art. 21 rozporządzenia 1169/2011.

Czy można skopiować etykietę podobnego produktu konkurencji?

Nie jest to bezpieczna metoda przygotowania oznakowania. Podobne produkty mogą różnić się recepturą, składnikami złożonymi, alergenami, technologią produkcji, pochodzeniem surowców oraz deklaracjami marketingowymi.

Czy etykieta sprzedawana w Polsce musi być po polsku?

Tak. Obowiązkowe informacje dotyczące żywności wprowadzanej do obrotu na terytorium Polski muszą być przekazywane w języku polskim. Dodatkowo mogą znajdować się na niej inne wersje językowe.

Czy sklep internetowy musi pokazać skład przed zakupem?

Tak. Przy sprzedaży żywności na odległość obowiązkowe informacje, z wyjątkiem informacji o dacie minimalnej trwałości lub terminie przydatności do spożycia, muszą być dostępne przed zakończeniem zakupu. Wszystkie obowiązkowe informacje muszą być dostępne w chwili dostawy.

Czy mała czcionka może być błędem?

Tak. Obowiązkowe informacje muszą być czytelne. Co do zasady minimalna wysokość x czcionki wynosi 1,2 mm, a dla opakowań, których największa powierzchnia ma mniej niż 80 cm², 0,9 mm.

Podsumowanie

Wyniki kontroli IJHARS pokazują, że nieprawidłowości w oznakowaniu dotyczą bardzo różnych elementów etykiety. Powtarzają się przede wszystkim problemy z nazwą produktu, wykazem składników, alergenami, QUID, wartością odżywczą, trwałością, warunkami przechowywania i komunikacją marketingową.

Najważniejsze jest jednak to, że prawidłowej etykiety nie da się przygotować wyłącznie na podstawie szablonu. Oznakowanie musi odpowiadać rzeczywistemu produktowi, jego recepturze, zastosowanym surowcom oraz wymaganiom właściwym dla danej kategorii żywności.

Najbezpieczniejszym momentem na znalezienie błędu jest etap przed zatwierdzeniem projektu do druku.

Źródła i podstawa prawna

1. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności,  EUR-Lex – rozporządzenie (UE) nr 1169/2011
   
2. Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności:
   EUR-Lex – rozporządzenie (WE) nr 1924/2006
   
3. Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2018/775 dotyczące kraju pochodzenia lub miejsca pochodzenia podstawowego składnika żywności:EUR-Lex – rozporządzenie wykonawcze (UE) 2018/775
   
4. IJHARS, Między trendem a jakością – wyniki kontroli wyrobów czekoladowych, w tym produktów „wiralowych”, 25.06.2026:Wyniki kontroli wyrobów czekoladowych – IJHARS
   
5. IJHARS, Ryby mają głos, czyli jakość przetworów rybnych, 11.06.2026: Wyniki kontroli konserw i marynat rybnych – IJHARS
   
6. IJHARS, Jak po maśle, czyli kontrole tłuszczów mlecznych, 28.05.2026:Wyniki kontroli tłuszczów mlecznych – IJHARS
   
7. IJHARS, Kraina mlekiem płynąca, czyli wyniki kontroli IJHARS, 08.01.2026:Wyniki kontroli produktów mlecznych – IJHARS
   
8. IJHARS, Słodka oferta wakacyjna. IJHARS skontrolowała jakość gofrów, rurek i innych ciastek w gastronomii, 16.07.2026:Wyniki kontroli wyrobów ciastkarskich – IJHARS
   
9. IJHARS, Chronione nazwy pod lupą IJHARS: jakość, tradycja i rzetelne oznakowanie, 23.07.2026: Wyniki kontroli produktów ChNP, ChOG i GTS – IJHARS
   
10. IJHARS, Kontrola znakowania żywności importowanej spoza UE – wyniki działań IJHARS, wrzesień 2025 r.:Wyniki kontroli żywności importowanej – IJHARS
    
11. Główny Inspektorat Sanitarny, Podstawowe wymagania dotyczące znakowania żywności: Podstawowe wymagania dotyczące znakowania żywności – GIS
    
12. Główny Inspektorat Sanitarny, Oświadczenia żywieniowe i zdrowotne – informacje ogólne:Oświadczenia żywieniowe i zdrowotne – GIS
    

Technolog żywności

Jan Antoniak – technolog żywności, audytor i doradca
Specjalizuję się w prawie żywnościowym, HACCP i etykietowaniu. Od lat pomagam firmom spożywczym wdrażać systemy jakości oraz zrozumieć wymagania przepisów. Na blogu dzielę się wiedzą w prosty, praktyczny sposób.Audytor systemów bezpieczeństwa | Autor technologzywnosciradzi.pl
Dowiedz się więcej →