Gdzie i jak przechowywać jajka w lodówce?

jajka przechowywanie jajek w lodówce

W domu jajka najlepiej przechowywać w lodówce, w oryginalnym kartoniku, na środkowej lub dolnej półce, w miarę możliwości poniżej 8 stopni Celsjusza. To, że w sklepie czasem leżą na półce, a czasem w chłodni, wynika z tego, że polskie sieci handlowe różnie podchodzą do tego samego przepisu, nie z tego, że chłodzenie jajkom szkodzi. Liczy się przede wszystkim stabilność temperatury oraz mycie dopiero tuż przed użyciem, nigdy wcześniej.

Najważniejsze w 30 sekund

  • Jajka kupione w sklepie przechowuj w domu w lodówce, najlepiej poniżej 8 stopni Celsjusza.
  • To, że w sklepie jajka leżały na półce lub w chłodni, zależy od konkretnej sieci handlowej, nie zmienia zasad dla domu.
  • Najlepsze miejsce to środkowa lub dolna półka, nie drzwiczki lodówki.
  • Zostaw jajka w oryginalnym kartoniku, aż do momentu użycia.
  • Myj skorupkę dopiero bezpośrednio przed rozbiciem jajka, nigdy przed schowaniem do lodówki.
  • Raz schłodzonych jajek nie trzymaj długo w cieple i zachowaj ostrożność po dłuższej przerwie w chłodzeniu.
  • Data „najlepiej spożyć przed” nie może przypadać później niż 28 dni od zniesienia jajka.

Sklep a dom: dlaczego w jednym markecie jajka są w lodówce, a w innym nie?

W polskich sklepach nie ma jednej praktyki. Carrefour trzyma jajka w dziale z ciągiem chłodniczym, a sieci dyskontowe, na przykład ALDI, dopuszczają przechowywanie ich poza lodówką, pod warunkiem że temperatura otoczenia nie przekracza około 20 stopni Celsjusza, a miejsce jest suche i zacienione. Obie praktyki są zgodne z prawem, ponieważ przepisy nie narzucają sprzedawcy jednego sposobu ekspozycji, tylko określają, czego robić nie wolno na wcześniejszym etapie.

Chodzi konkretnie o to, że jajka klasy A, czyli te trafiające do sprzedaży detalicznej, nie mogą być myte ani sztucznie utrwalane przez chłodzenie w temperaturze poniżej 5 stopni Celsjusza w zakładzie pakowania, zanim trafią do sklepu. Powodem jest naturalna warstwa ochronna na skorupce, tak zwana kutikula. Gwałtowna zmiana temperatury, na przykład wyjęcie mocno schłodzonego jajka do ciepłego otoczenia, powoduje skraplanie się wilgoci na skorupce, co ułatwia bakteriom wnikanie do środka. Ten przepis dotyczy etapu produkcji i pakowania, a nie tego, jak konkretna sieć handlowa zdecyduje się wystawić już gotowy towar na sklepowej półce, dlatego obraz między sklepami się różni.

Na kartonie jaj zwykle widnieje ogólny napis w rodzaju „po zakupie przechowywać w warunkach chłodniczych”. To zalecenie, a nie konkretna liczba stopni, ponieważ przepisy nie narzucają jednej sztywnej wartości temperatury dla przechowywania domowego. Niezależnie więc od tego, skąd wziąłeś jajka, po powrocie do domu warto skierować się do lodówki, ponieważ w domu przechowuje się je znacznie dłużej niż w sklepie, często kilka tygodni, więc zaczynają obowiązywać zasady przechowywania żywności w lodówce takie same, jak dla innych produktów łatwo psujących się.

Najlepsze miejsce w lodówce na jajka

Środkowa lub dolna półka lodówki, z dala od drzwiczek. Przegródki na jajka montowane w drzwiczkach są wygodne, ale to najgorsze miejsce z punktu widzenia bezpieczeństwa: każde otwarcie lodówki powoduje wahania temperatury nawet o kilka stopni. Powtarzające się cykle ochłodzenia i ocieplenia sprzyjają rozwojowi bakterii i przyspieszają starzenie się jajka szybciej niż stabilna temperatura na głębszej półce.

Trzymaj jajka z dala od surowego mięsa i ryb, żeby uniknąć zanieczyszczenia krzyżowego, oraz z dala od produktów o intensywnym zapachu, takich jak cebula, czosnek czy sery pleśniowe. Skorupka jest porowata i łatwo wchłania obce aromaty.

Jaka temperatura jest optymalna?

Przepisy nie ustalają jednej sztywnej wartości temperatury dla domowego przechowywania jaj, dlatego trudno podać jedną liczbę jako oficjalny wymóg. Ogólna zasada dla żywności łatwo psującej się, promowana przez polskie stacje sanitarno-epidemiologiczne w ramach kampanii informacyjnej EFSA, mówi o utrzymywaniu lodówki poniżej 5 stopni Celsjusza. W praktyce większość domowych lodówek na środkowej półce mieści się w przedziale do około 8 stopni Celsjusza, co dla jajek jest wystarczająco bezpieczne. Ważniejsza od jednej dokładnej wartości jest stabilność: temperatura, która nie skacze przy każdym otwarciu drzwi. Jeśli Twoja lodówka ma cyfrowy wyświetlacz, warto ustawić optymalną temperaturę w lodówce dla całej zawartości, nie tylko dla jajek, ponieważ ten sam próg chroni też inne łatwo psujące się produkty.

Dlaczego oryginalny karton ma znaczenie?

Kartonik pełni trzy funkcje jednocześnie. Po pierwsze ogranicza wahania temperatury wokół skorupki i chroni przed uderzeniami. Po drugie zapobiega wchłanianiu obcych zapachów z lodówki. I po trzecie i to często pomijane, przechowuje datę minimalnej trwałości oraz kod na skorupce jajka, który po wyjęciu jaj z opakowania staje się jedynym śladem po pochodzeniu i metodzie chowu. Nigdy nie przekładaj jajek luzem do pojemnika bez opakowania, jeśli zależy Ci na możliwości sprawdzenia tych informacji.

Mycie jajek: dopiero bezpośrednio przed użyciem

Mycie jaj klasy A na etapie pakowania jest w Unii Europejskiej zabronione, ponieważ woda i mechaniczne szorowanie uszkadzają kutikulę i mogą wciągać bakterie z powierzchni skorupki do środka jajka przez pory. Ta sama logika sprawdza się w domowej kuchni. Jeśli chcesz myć jajka dopiero przed użyciem, rób to tuż przed rozbiciem skorupki, pod bieżącą, letnią wodą, i od razu wykorzystaj jajko w potrawie, zamiast wracać z umytym jajkiem do lodówki.

Jeśli skorupka jest widocznie zabrudzona, na przykład odchodami, wystarczy usunąć zanieczyszczenie suchą lub lekko wilgotną ściereczką bezpośrednio przed gotowaniem czy wybiciem jajka.

Co zrobić, gdy chłodzenie zostało przerwane?

Krótka, kilkuminutowa przerwa w pracy lodówki, na przykład podczas transportu zakupów do domu, nie stanowi zagrożenia. Problem pojawia się przy dłuższych przerwach.

  • Krótka awaria lodówki lub przerwa w dostawie prądu, licząc w minutach: jajka pozostają bezpieczne, wróć do normalnego przechowywania.
  • Dłuższa przerwa, sięgająca kilku godzin, zwłaszcza w ciepłym pomieszczeniu: zachowaj ostrożność. Im dłużej jajka pozostawały w cieple, tym większe ryzyko namnożenia bakterii. Jeśli masz wątpliwości, ugotuj je jak najszybciej i zjedz od razu, zamiast wracać do długiego przechowywania.
  • Jajko, które było już schłodzone, a potem stało kilka godzin w cieple: nie wkładaj go z powrotem do lodówki na dłuższy termin. Powtarzające się przejścia zimno-ciepło-zimno osłabiają naturalną barierę ochronną i sprzyjają namnażaniu bakterii wewnątrz jajka.
  • Długa, wielogodzinna przerwa w chłodzeniu całej lodówki (np. wyjazd i awaria): potraktuj jajka jak inne łatwo psujące się produkty z tej samej lodówki, w razie wątpliwości lepiej je wyrzucić, niż ryzykować zatrucie pokarmowe.

Kod na skorupce: co warto z niego odczytać

Pierwsza cyfra kodu wydrukowanego na skorupce mówi o metodzie chowu kur (0 dla chowu ekologicznego, 1 dla chowu na wolnym wybiegu, 2 dla chowu ściółkowego, 3 dla chowu klatkowego), a kolejne znaki wskazują kraj produkcji i numer identyfikacyjny fermy. Ten sam kod, wraz z pełnym objaśnieniem, powinien znajdować się także na opakowaniu. Dokładny rozkład poszczególnych cyfr i liter opisaliśmy osobno, dlatego jeśli chcesz nauczyć się czytać go krok po kroku, zajrzyj do naszego artykułu poświęconego wyłącznie temu zagadnieniu, wskazanego w linkach poniżej.

Najczęstsze błędy i mity

  • Mit: skoro w niektórych sklepach jajka leżą poza lodówką, w domu też nie trzeba ich chłodzić. To, jak konkretna sieć handlowa wystawia towar na chwilę przed sprzedażą, nie mówi nic o tym, jak przechowywać jajka przez kolejne dni czy tygodnie w domowej kuchni. Warunki i czas przechowywania są zupełnie inne.
  • Mit: jajka trzeba umyć zaraz po przyniesieniu ze sklepu. Mycie przed schowaniem usuwa naturalną warstwę ochronną i zwiększa ryzyko, a nie je zmniejsza.
  • Mit: przegródka w drzwiczkach lodówki to najlepsze miejsce, skoro producent ją tam zamontował. To miejsce najbardziej narażone na wahania temperatury w całej lodówce.
  • Mit: jeśli jajko nie śmierdzi, jest bezpieczne. Zapach ujawnia się dopiero przy zaawansowanym rozkładzie, a Salmonella nie zmienia ani zapachu, ani wyglądu jajka.
  • Mit: ciemniejsza skorupka lub intensywnie pomarańczowe żółtko oznaczają jajko świeższe lub zdrowsze. Barwa skorupki zależy od rasy kury, a kolor żółtka od jej diety. Żadne z nich nie mówi nic o świeżości ani bezpieczeństwie.
  • Mit: jajko po dacie minimalnej trwałości nadaje się tylko do wyrzucenia. Data „najlepiej spożyć przed” określa okres najlepszej jakości, nie moment nagłego zepsucia. Jeśli jajko było prawidłowo chłodzone, często można je jeszcze wykorzystać, po sprawdzeniu, zwłaszcza po dokładnym ugotowaniu. Więcej na ten temat piszemy w artykule o jajkach po terminie przydatności.

Kiedy to jest niebezpieczne i co zrobić

Poniższe sytuacje wymagają zachowania szczególnej ostrożności:

  • Pęknięta lub głęboko zabrudzona skorupka: ryzyko wnikania bakterii jest realne. Takie jajko dokładnie ugotuj lub usmaż, unikaj potraw z surowym lub półsurowym jajkiem, a przy wyraźnym zanieczyszczeniu lepiej je wyrzucić.
  • Wątpliwości co do świeżości: zamiast zgadywać, wykonaj prosty test wodny, który w 30 sekund pokaże, czy jajko wciąż nadaje się do wykorzystania.
  • Nietypowy zapach, zmieniony kolor treści lub pienienie się po rozbiciu: to jednoznaczny sygnał, żeby jajko wyrzucić bez próbowania. Więcej cech, po których można to rozpoznać, znajdziesz w artykule o tym, jak sprawdzić, czy jajko się zepsuło.
  • Osoby z grup podwyższonego ryzyka (kobiety w ciąży, małe dzieci, seniorzy, osoby z osłabioną odpornością): powinny unikać surowych i niedogotowanych jaj niezależnie od tego, jak starannie były przechowywane.

W żadnym z tych przypadków objawy zatrucia pokarmowego, takie jak gorączka, biegunka czy silne skurcze brzucha, nie powinny być bagatelizowane, zwłaszcza u dzieci i osób starszych.

Najczęściej zadawane pytania

Czy jajka trzeba myć przed włożeniem do lodówki?

Nie. Mycie przed schowaniem usuwa naturalną warstwę ochronną na skorupce i zwiększa ryzyko wnikania bakterii. Myj jajko dopiero bezpośrednio przed rozbiciem.

Dlaczego w niektórych sklepach jajka nie leżą w lodówce?

To zależy od sieci handlowej. Część sklepów, trzyma jajka w chłodni, a część dyskontów dopuszcza przechowywanie na półce, o ile temperatura otoczenia nie przekracza około 20 stopni Celsjusza. Oba rozwiązania są zgodne z prawem, ponieważ przepisy regulują wyłącznie to, czego nie wolno robić na etapie pakowania, nie sposób ekspozycji w sklepie.

Na której półce w lodówce najlepiej trzymać jajka?

Na środkowej lub dolnej półce, gdzie temperatura jest najbardziej stabilna. Unikaj przegródek w drzwiczkach.

Ile dni po zniesieniu można bezpiecznie jeść jajka?

Data „najlepiej spożyć przed” nie może przypadać później niż 28 dni od zniesienia jajka. Przy prawidłowym, ciągłym chłodzeniu jajka zwykle zachowują dobrą jakość przez cały ten okres.

Co oznacza kod wydrukowany na skorupce?

Pierwsza cyfra wskazuje metodę chowu kur, a pozostałe znaki kraj produkcji i numer identyfikacyjny fermy. Pełne objaśnienie znajduje się na opakowaniu jaj.

Co zrobić, jeśli jajka stały kilka godzin poza lodówką?

Krótka przerwa, licząc w minutach, nie jest problemem. Po dłuższym czasie w cieple, zwłaszcza jeśli jajka były wcześniej schłodzone, lepiej dokładnie je ugotować i zjeść od razu, niż wracać do długiego przechowywania.

Czy jajka można zamrażać w skorupce?

Nie. Zamarzająca zawartość rozszerza się i pęka skorupkę. Do zamrażania nadają się wyłącznie białka i żółtka rozbite osobno, w szczelnym pojemniku.

Podsumowanie

  • Jajka trzymaj w lodówce, w stałej temperaturze 4-8 stopni Celsjusza.
  • Sklepy przechowują jajka poza lodówką ze względu na przepisy dla producentów, nie dlatego, że to lepsze rozwiązanie dla konsumenta.
  • Środkowa lub dolna półka jest lepsza niż przegródka w drzwiczkach.
  • Jajka myj dopiero bezpośrednio przed użyciem, nigdy przed schowaniem do lodówki.
  • Po dłuższej przerwie w chłodzeniu lepiej ugotować jajka od razu i zjeść, niż wracać do długiego przechowywania.

Źródła

Podobne wpisy

Popularne

szkolenie HACCP dla pracowników gastronomii
Szkolenie HACCP dla pracowników gastronomii: zakres
Biały nalot na winogronach: naturalny wosk czy pleśń?
Biały nalot na winogronach: naturalny wosk czy pleśń?
Źródła najważniejszych witamin - gdzie ich szukać w diecie?
Źródła najważniejszych witamin – gdzie ich szukać w diecie?
Hummus po otwarciu przechowywany w lodówce w szczelnym pojemniku
Hummus po otwarciu: ile dni w lodówce i kiedy zepsuty?