Artykuł zaktualizowany 16/01/2026

Salmonella: Dlaczego to zagrożenie staje się coraz poważniejsze?

Zatrucie salmonellą to problem, który dotyka rocznie dziesiątki tysięcy Polaków, a liczba zakażeń nie maleje. W Unii Europejskiej w 2024 roku odnotowano niemal 80 tysięcy potwierdzonych przypadków, a trend wzrostowy utrzymuje się nieprzerwanie od 2022 roku. Wystarczy jeden błąd w kuchni, by bakteria, której nie widać gołym okiem, zamieniła rodzinny obiad w wizytę na izbie przyjęć.

W tym artykule dowiesz się, jak działa salmonella, skąd się bierze, kogo atakuje najczęściej i przede wszystkim, jak skutecznie się przed nią chronić, stosując proste, codzienne zasady bezpieczeństwa.

Czym jest Salmonella i jak działa?

Salmonella to rodzina bakterii, która żyje w jelitach zwierząt i ludzi. Wyobraź sobie mikroskopijne pałeczki, które potrafią przetrwać w najtrudniejszych warunkach. Mogą czekać miesiącami w suchym proszku mlecznym, na powierzchni skorupki jaja czy w przyprawach, by w momencie dostania się do ludzkiego organizmu odzyskać pełną aktywność.

Kiedy zjadasz skażone jedzenie, bakterie wędrują przez żołądek do jelit. Jeśli przeżyją kwaśne środowisko żołądka (co przypomina pokonanie pierwszej bariery obronnej), docierają do jelita cienkiego. Tam przyczepią się do ścian jelita jak alpiniści do ściany skalnej i zaczynają się masowo rozmnażać. Uwalniają toksyny, które powodują stan zapalny. Twoje jelita reagują jak alarm przeciwpożarowy, przyspieszając perystaltykę (ruchy jelit), co prowadzi do biegunki i wymiotów.

Większość z ponad 2500 szczepów salmonelli powoduje zatrucia pokarmowe. Najbardziej niebezpieczne dla nas w Polsce to Salmonella Enteritidis (odpowiada za około 44% przypadków w UE) i Salmonella Typhimurium.

Skala problemu: Czy Salmonella to rzeczywiście rosnące zagrożenie?

Dane z Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) nie pozostawiają złudzeń. W 2024 roku zgłoszono w Unii Europejskiej 79 703 potwierdzone przypadki salmonellozy, co oznacza wskaźnik 18,6 zachorowań na 100 tysięcy mieszkańców. To wzrost o ponad 16% w porównaniu z rokiem 2022.

W Polsce sytuacja jest równie niepokojąca. Według danych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego, rocznie odnotowujemy około 17 przypadków na 100 tysięcy mieszkańców, co przekłada się na tysiące zgłoszonych zatruć. Co ważne, są to tylko oficjalnie potwierdzone przypadki. Wielu chorych w ogóle nie zgłasza się do lekarza, traktując objawy jako zwykłe rozstrój żołądka.

Największy problem stanowią epidemie żywnościowe. W 2018 roku prawie co trzecie zatrucie pokarmowe w UE było wywołane przez salmonellę. Produkty z jaj odpowiadały za najwyższą liczbę przypadków chorych w ogniskach epidemicznych, z 1882 poszkodowanymi osobami tylko w jednym roku raportowania.

Dlaczego dzieci i osoby starsze są najbardziej zagrożone?

Salmonella nie atakuje wszystkich z taką samą siłą. Największe ryzyko ciężkiego przebiegu zakażenia mają:

• Dzieci poniżej 5 roku życia stanowią grupę szczególnie podatną na zakażenia. Ich układ odpornościowy dopiero się rozwija, przypominając młodego żołnierza na pierwszej służbie, który nie zna jeszcze wszystkich zagrożeń i nie wie, jak się bronić. W skali globalnej dzieci poniżej 5 lat mają najwyższy wskaźnik zachorowań, wynoszący 61,8 na 100 tysięcy osób. U niemowląt poniżej pierwszego roku życia ryzyko jest jeszcze wyższe, ponieważ ich żołądek produkuje mniej kwasu, który normalnie zabija większość bakterii. Dodatkowo małe dzieci mają tendencję do wkładania rąk i przedmiotów do buzi, co zwiększa ryzyko zakażenia.
• Osoby starsze po 60 roku życia to druga szczególnie narażona grupa. W jednym z badań w USA aż 47% hospitalizowanych z powodu salmonellozy miało powyżej 60 lat. Z wiekiem układ odpornościowy słabnie, a dodatkowo wiele osób starszych przyjmuje leki na żołądek (inhibitory pompy protonowej), które zmniejszają kwasowość soku żołądkowego. To tak, jakby usunąć pierwszy mur obronny przed bakteriami. Osoby starsze częściej też cierpią na choroby przewlekłe (cukrzyca, choroby nerek), co dodatkowo osłabia ich odporność.
• Osoby z osłabionym układem odpornościowym, w tym pacjenci przyjmujący kortykosteroidy, chorzy na HIV/AIDS, po chemioterapii czy po przeszczepach, są szczególnie narażeni na ciężki przebieg zakażenia. W ich przypadku bakterie mogą przedostać się poza jelita i wywołać sepsę (zakażenie krwi), zapalenie opon mózgowych czy zakażenia kości.

Dla tych grup ryzyko nie kończy się na silniejszych objawach. Badania pokazują, że u dzieci poniżej 1 roku życia, niedożywionych i z niedoborem białych krwinek (leukopenia) śmiertelność może być znacząco wyższa. Odwodnienie wynikające z ciągłych wymiotów i biegunki stanowi główne zagrożenie dla życia.

Skąd się bierze salmonella? Główne źródła zakażenia

Salmonella żyje w jelitach zwierząt hodowlanych i dzikich. Najczęstsze źródła zakażenia to:

• Jaja i produkty jajeczne to numer jeden na liście zagrożeń. Bakteria może znajdować się zarówno na skorupce (zanieczyszczonej odchodami kury), jak i wewnątrz jaja, jeśli kura była nosicielem salmonelli. Co ciekawe, jajo może być zakażone jeszcze przed utworzeniem skorupki, gdy bakteria przedostanie się do jajnika kury. Szczególnie niebezpieczne są surowe jaja w tiramisu, majonezie domowym, koktajlach proteinowych czy jajka na miękko dla małych dzieci. W Polsce poziom zakażenia stad kur niosek w ostatnich latach znacznie przekraczał dopuszczalne przez UE 2%.
• Mięso drobiowe to kolejne kluczowe źródło. Salmonella może być obecna w mięsie kurczaka, indyka czy kaczki. Bakterie przedostają się do mięsa podczas uboju i przetwórstwa. Badania europejskie pokazują wysoką obecność salmonelli w stadach drobiu, zwłaszcza w kurczakach rzeźnych. Niepełne ugotowanie czy smażenie mięsa drobiowego to prosty przepis na zatrucie.
• Lody produkcji własnej stanowią zagrożenie głównie latem. Jeśli są robione z surowych jaj i nie są odpowiednio przechowywane (w temperaturze pokojowej bakterie rozmnażają się błyskawicznie), mogą stać się pożywką dla salmonelli. Mrożenie nie zabija bakterii, tylko je usypia.
• Świeże warzywa i owoce to mniej oczywiste źródło, ale równie niebezpieczne. Mogą zostać skażone przez zanieczyszczoną wodę do podlewania, nawozy naturalne zawierające odchody zwierząt lub kontakt z zakażoną ziemią. W 2023 roku w 10 krajach europejskich wybuchła epidemia salmonellozy związana z kiełkami lucerny, która objęła 509 osób. Sałata, pomidory, melony i kiełki to produkty szczególnie często związane z epidemiami salmonelli.
• Inne źródła obejmują niepasteryzowane mleko i produkty mleczne, mięso wieprzowe i wołowe (zwłaszcza mielone i niedosmażone), owoce morza z zanieczyszczonych wód oraz egzotyczne zwierzęta domowe, szczególnie gady (żółwie, jaszczurki, węże), które mogą być nosicielami bakterii na skórze i w odchodach.

Objawy zatrucia Salmonellą: Jak rozpoznać zakażenie?

Pierwsze objawy pojawiają się zwykle od 6 do 72 godzin (najczęściej 12 do 36 godzin) po spożyciu skażonego pokarmu. To czas, w którym bakterie pokonują barierę żołądkową i kolonizują jelita.

Typowe objawy obejmują:

• Ostra biegunka to najczęstszy objaw. Stolce są wodniste, czasem z domieszką śluzu. W ciężkich przypadkach może pojawić się krew w kale, co świadczy o uszkodzeniu ściany jelita. Biegunka może wystąpić nawet kilkanaście razy na dobę, prowadząc do szybkiego odwodnienia.
• Wymioty pojawiają się często w pierwszych godzinach choroby i mogą być bardzo nasilone. Organizm w ten sposób próbuje pozbyć się toksyn.
• Gorączka często sięga 39 stopni Celsjusza. Ciało podnosi temperaturę, próbując zabić bakterie. To naturalna reakcja obronna, ale u małych dzieci i osób starszych wysoka gorączka może być niebezpieczna.
• Bóle brzucha przypominają skurcze, jakby ktoś ściskał jelita. Są wynikiem wzmożonej perystaltyki i stanu zapalnego.
• Bóle głowy, mięśni i ogólne osłabienie towarzyszą większości zatruć. Pacjenci czują się, jakby przeszli przez ciężką chorobę.
• Nudności mogą utrzymywać się nawet po ustąpieniu wymiotów.

Większość dorosłych osób wyzdrowieje samodzielnie w ciągu 4 do 7 dni bez leczenia antybiotykami. Jednak u grup ryzyka objawy mogą być znacznie cięższe.

Sygnały alarmowe wymagające natychmiastowej pomocy lekarskiej:

• biegunka trwająca dłużej niż 3 dni
• wysoka gorączka (powyżej 39°C)
• krew w stolcu
• objawy odwodnienia (ciemny mocz, brak łez u dzieci, suche usta, zawroty głowy)
• silne bóle brzucha
• objawy u niemowląt, małych dzieci, osób starszych lub z obniżoną odpornością

Powikłania: Kiedy Salmonella staje się naprawdę groźna?

Choć większość przypadków przebiega łagodnie, salmonella może prowadzić do poważnych powikłań:

• Odwodnienie to najczęstsze i najbardziej niebezpieczne powikłanie, szczególnie u dzieci i osób starszych. Organizm traci wodę i elektrolity (sód, potas) przez biegunkę i wymioty. Objawy ostrzegawcze to zmniejszona ilość moczu, suchość w ustach, oczy zapadnięte, brak łez, letarg. Ciężkie odwodnienie może prowadzić do niewydolności nerek i wstrząsu.
• Bakteriemia i sepsa występują, gdy bakterie przedostaną się z jelit do krwi. To poważny stan zagrożenia życia, który wymaga natychmiastowego leczenia antybiotykami dożylnie w szpitalu. W 2022 i 2023 roku w UE odnotowano pojedyncze przypadki salmonelli opornej na karbapenemy (antybiotyki rezerwowe), co budzi poważny niepokój.
• Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych może wystąpić zwłaszcza u niemowląt, gdy bakterie dotrą do układu nerwowego. Jest to stan bezpośrednio zagrażający życiu.
• Reaktywne zapalenie stawów może pojawić się tygodnie lub miesiące po wyzdrowieniu z salmonellozy. Dotyczy około 20% przypadków w Europie. Charakteryzuje się bólem i obrzękiem stawów (najczęściej kolan, kostek i bioder).
• Zakażenia innych narządów obejmują zapalenie trzustki, wątroby, zapalenie płuc, zakażenia dróg moczowych czy zapalenie wsierdzia (szczególnie u osób z wadami serca).

Według danych EFSA, w epidemiach żywnościowych salmonella była odpowiedzialna za największą liczbę hospitalizacji, a salmonella i Listeria monocytogenes za największą liczbę zgonów.

Jak skutecznie chronić się przed Salmonellą? 7 złotych zasad

Zapobieganie zakażeniu to przede wszystkim higiena i odpowiednia obróbka termiczna żywności:

Zasada 1: Temperatura to Twoja najlepsza broń

Salmonella ginie w temperaturze powyżej 70 stopni Celsjusza utrzymywanej przez co najmniej 2 minuty. Wyobraź sobie, że wysoka temperatura to ogień, który dosłownie niszczy wszystkie bakterie. Gotuj mięso (zwłaszcza drobiowe) do temperatury wewnętrznej minimum 74°C. Jeśli nie masz termometru kuchennego, upewnij się, że mięso nie jest różowe w środku, a sok wycieka przezroczysty. Jajka gotuj na twardo przez minimum 7 minut (licząc od momentu zagotowania wody). Jajka sadzone smaż z obu stron, a jajecznicę dokładnie przewracaj podczas smażenia.

Zasada 2: Chłód to Twój sojusznik

Przechowuj jaja i produkty łatwo psujące się w lodówce w temperaturze poniżej 4 stopni Celsjusza. Salmonella w niskiej temperaturze nie umiera, ale zapada w rodzaj zimowego snu i przestaje się rozmnażać. Nie pozostawiaj jaj, mięsa, produktów mlecznych czy potraw gotowych w temperaturze pokojowej dłużej niż 2 godziny (w upalne dni powyżej 30°C, ten czas skraca się do 1 godziny). W ciepłej kuchni bakterie mogą podwoić swoją liczbę co 20 minut.

Zasada 3: Oddziel surowe od gotowego

Używaj osobnych desek do krojenia surowego mięsa, warzyw i pieczywa. To jak utrzymywanie strefy skażonej z dala od strefy czystej. Myj dokładnie ręce, noże, deski i blaty po kontakcie z surowym mięsem lub jajami. Przechowuj surowe mięso na najniższej półce lodówki, żeby sok nie kapał na inne produkty. Umieść je w szczelnych pojemnikach lub na talerzu przykrytym folią.

Zasada 4: Myj ręce jak chirurg

Myj ręce ciepłą wodą z mydłem przez minimum 20 sekund (tyle, ile trwa zaśpiewanie dwukrotnie piosenki „Sto lat”) przed przygotowywaniem posiłków, po dotknięciu surowego mięsa lub jaj, po wyjściu z toalety i po zabawie ze zwierzętami. To najprostsza i najskuteczniejsza bariera obronna.

Zasada 5: Nie kupuj uszkodzonych produktów

Unikaj kupowania jaj z pękniętymi lub zabrudzonymi skorupkami. Pęknięta skorupka to jak otwarte drzwi dla bakterii. Sprawdzaj daty ważności na produktach i nie kupuj artykułów spożywczych w opakowaniach uszkodzonych czy wzdętych.

Zasada 6: Nie rozmrażaj ponownie

Produkty raz rozmrożone nie powinny być ponownie zamrażane. W trakcie rozmrażania bakterie „budzą się” i zaczynają się namnażać. Ponowne zamrożenie nie zabije ich, tylko znowu uśpi. Rozmrażaj mięso w lodówce (wolno, ale bezpiecznie) lub w kuchence mikrofalowej, nigdy w temperaturze pokojowej na blacie. Po rozmrożeniu od razu ugotuj lub upiecz produkt.

Zasada 7: Uważaj na warzywa i owoce

Dokładnie myj owoce i warzywa pod bieżącą wodą, nawet te, które będziesz obierać (nóż może przenieść bakterie ze skórki do środka). Szczególnie ostrożnie traktuj kiełki (lucerna, rzodkiewka), sałaty i zioła, które często rosną blisko ziemi. Możesz je dodatkowo moczyć przez kilka minut w wodzie z dodatkiem octu (proporcja 3:1).

Mity i Fakty o Salmonelli

Mit 1: Mrożenie zabija salmonellę

Fakt: To nieprawda. Zamrożenie usypia bakterie, ale nie niszczy ich. Po rozmrożeniu salmonella wraca do pełnej aktywności. Dlatego zawsze trzeba odpowiednio termicznie przygotować rozmrożone produkty.

Mit 2: Jeśli jedzenie dobrze pachnie i wygląda, jest bezpieczne

Fakt: Salmonella nie zmienia smaku, zapachu ani wyglądu żywności. Zakażone jedzenie może wyglądać i pachnieć całkowicie normalnie. Jedyny sposób, by mieć pewność, to właściwa obróbka termiczna i przestrzeganie zasad higieny.

Mit 3: Wystarczy umyć kurczaka przed gotowaniem

Fakt: Mycie surowego mięsa drobiowego to jeden z najgorszych pomysłów. Zamiast usunąć bakterie, rozsiewasz je po całej kuchni wraz z bryzgami wody. Salmonella znajduje się głęboko w tkance mięsa i można ją zniszczyć tylko wysoką temperaturą.

Mit 4: Brązowe jaja są zdrowsze i bezpieczniejsze

Fakt: Kolor skorupki nie ma żadnego związku z bezpieczeństwem. Zarówno białe, jak i brązowe jaja mogą być zakażone salmonellą. Liczy się tylko sposób hodowli kur i higiena w fermie.

Mit 5: Jak już raz przebyłem salmonellozę, jestem odporny

Fakt: Nie można nabyć odporności na salmonellę. Każde zakażenie może być równie ciężkie jak poprzednie, a czasem nawet gorsze, jeśli układ odpornościowy jest osłabiony.

Co robić w przypadku podejrzenia zatrucia?

Jeśli podejrzewasz, że masz salmonellozę:

• Przede wszystkim, nie odwadniaj się. Pij dużo płynów: wodę przegotowaną, herbatę, płyny nawadniające dostępne w aptece. Unikaj napojów gazowanych, słodzonych i alkoholu. Dorosła osoba z biegunką powinna wypijać minimum 2 do 3 litry płynów dziennie. Dla dzieci dostępne są specjalne roztwory do nawadniania doustnego (elektrolity), które możesz kupić w aptece bez recepty.
• Jedz łatwostrawne pokarmy, gdy minie faza ostrych wymiotów. Zaczynaj od suchego pieczywa, ryżu, bananów, gotowanych ziemniaków. Unikaj tłustych potraw, nabiału, pikantnych przypraw i surowych warzyw przez kilka dni.
• Odpoczywaj. Twoje ciało walczy z zakażeniem i potrzebuje sił.
• Nie stosuj samodzielnie leków przeciwbiegunkowych bez konsultacji z lekarzem. Mogą one opóźnić wydalenie bakterii z organizmu.
• Zgłoś się do lekarza, jeśli objawy są ciężkie (wymienione wcześniej sygnały alarmowe), jesteś w grupie ryzyka lub objawy utrzymują się dłużej niż 3 dni. Lekarz może zlecić posiew kału, żeby potwierdzić zakażenie salmonellą. W niektórych przypadkach konieczne będzie leczenie antybiotykami lub nawodnienie dożylne w szpitalu.
• Pamiętaj o higienie. Jeśli jesteś zakażony, przez okres choroby i nawet kilka tygodni później możesz wydalać bakterie z kałem. Myj dokładnie ręce po skorzystaniu z toalety i przed przygotowywaniem posiłków. Nie przygotowuj jedzenia dla innych osób, dopóki całkowicie nie wyzdrowiejesz.

Problem oporności na antybiotyki

W ostatnich latach pojawia się niepokojący trend rosnącej oporności salmonelli na antybiotyki. W badaniach przeprowadzonych w 2024 roku w Polsce, aż 54% badanych szczepów salmonelli wykazywało oporność na co najmniej jeden antybiotyk. Wysoki odsetek szczepów był oporny na powszechnie stosowane leki jak ampicylina, tetracykliny i sulfonamidy.

Co to oznacza w praktyce? Jeśli dojdzie do ciężkiego zakażenia wymagającego leczenia antybiotykami, istnieje ryzyko, że standardowe leki mogą nie zadziałać. W skrajnych przypadkach lekarze muszą sięgać po antybiotyki rezerwowe, stosowane tylko w najbardziej poważnych sytuacjach.

Dlatego jeszcze ważniejsza staje się profilaktyka. Najlepsze leczenie to takie, które w ogóle nie jest potrzebne, bo udało się uniknąć zakażenia.

Podsumowanie

Salmonella to zagrożenie realne i rosnące, ale da się go skutecznie kontrolować. Kilka prostych zasad może uchronić Ciebie i Twoją rodzinę przed ciężkim zatruciem.

Temperatura powyżej 70 stopni Celsjusza to Twoja najlepsza obrona. Gotuj wszystko dokładnie, szczególnie jaja i mięso drobiowe. Przechowuj produkty łatwo psujące się w lodówce, oddzielaj surowe od gotowego i myj ręce jak chirurg przed każdym kontaktem z żywnością.

Dzieci, osoby starsze i osoby z osłabionym układem odpornościowym wymagają szczególnej ostrożności. Dla nich nawet łagodne zatrucie może stać się poważnym zagrożeniem.

Pamiętaj, że salmonella nie zmienia smaku, zapachu ani wyglądu jedzenia. Jedynym sposobem ochrony jest świadome stosowanie zasad bezpieczeństwa każdego dnia. W kuchni nie ma miejsca na kompromisy, bo zdrowie Twoje i Twoich bliskich jest najcenniejsze.

FAQ: Najczęściej zadawane pytania

Czy można zarazić się salmonellą od innej osoby?

Tak, ale jest to rzadkie. Salmonella przenosi się głównie przez skażoną żywność, ale możliwe jest zakażenie przez bezpośredni kontakt z osobą chorą, szczególnie jeśli nie przestrzega ona zasad higieny. Dlatego tak ważne jest mycie rąk po skorzystaniu z toalety. Małe dzieci (poniżej 5 roku życia) mogą być nosicielami bakterii nawet kilka tygodni po wyzdrowieniu, co zwiększa ryzyko przeniesienia zakażenia na innych członków rodziny.

Ile trwa okres wylęgania salmonelli?

Okres wylęgania (czas od spożycia zakażonego pokarmu do pojawienia się pierwszych objawów) wynosi zwykle od 6 do 72 godzin, najczęściej 12 do 36 godzin. To oznacza, że jeśli zjadłeś coś zakażonego w niedzielne popołudnie, objawy mogą pojawić się już tego samego wieczoru lub dopiero we wtorek rano.

Czy salmonella może być w lodach kupnych z supermarketu?

Nowoczesne lody przemysłowe produkowane w zakładach przestrzegających norm sanitarnych są bezpieczne, ponieważ produkuje się je z pasteryzowanych składników. Zagrożenie stanowią głównie lody domowe robione z surowych jaj oraz lody z małych, lokalnych lodziarni, gdzie mogą być stosowane surowe składniki. Dodatkowo, jeśli lody zostały rozmrożone i ponownie zamrożone (np. podczas transportu lub w sklepie), mogą stać się niebezpieczne.

Czy mycie jaj przed włożeniem do lodówki jest wskazane?

Nie. W Europie jaja nie są myte przed sprzedażą, ponieważ mycie usuwa naturalną powłokę ochronną (kutikulę), która chroni wnętrze jaja przed bakteriami. W USA stosuje się inne podejście: jaja są myte i dezynfekowane przemysłowo przed sprzedażą. Natomiast w domu nie należy myć jaj przed przechowywaniem. Myj je dopiero bezpośrednio przed użyciem, jeśli skorupka jest zabrudzona, i natychmiast je zużyj.

Czy probiotyki pomagają w zapobieganiu salmonellozie?

Badania nad probiotykami w kontekście salmonellozy są obiecujące, ale wciąż niejednoznaczne. Niektóre szczepy probiotyczne mogą pomagać w utrzymaniu zdrowej flory bakteryjnej jelit, która stanowi naturalną barierę przed patogenami. Jednak probiotyki nie zastąpią podstawowych zasad higieny i odpowiedniej obróbki termicznej żywności. Nie traktuj ich jako gwarancji ochrony przed zakażeniem.

Jak długo po salmonellozie można zarażać innych?

Większość osób przestaje wydalać bakterie z kałem po 4 do 7 tygodniach od zakażenia. Jednak u niektórych osób (około 1% dorosłych i 5% dzieci poniżej 5 roku życia) stan nosicielstwa może utrzymywać się nawet przez kilka miesięcy. Dlatego ważne jest, aby przez cały ten czas szczególnie dbać o higienę rąk, zwłaszcza po skorzystaniu z toalety.

Czy można jeść jajka w ciąży?

Tak, ale tylko ugotowane na twardo lub smażone z obu stron do pełnego ścięcia białka i żółtka. Kobiety w ciąży powinny całkowicie unikać surowych jaj, jaj na miękko, jajek sadzonych (z płynnym żółtkiem), tiramisu, domowego majonezu i wszelkich deserów zawierających surowe jaja. Zakażenie salmonellą w ciąży może być niebezpieczne zarówno dla matki, jak i dla dziecka.

Bibliografia

1. EFSA, ECDC (2025). The European Union One Health 2024 Zoonoses Report. EFSA Journal. 23(12):9759. https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2025.9759
2. Zdrowie PAP (2025). Salmonella – sprytna i śmiertelnie niebezpieczna. https://zdrowie.pap.pl/choroby/salmonella-sprytna-i-smiertelnie-niebezpieczna
3. EFSA (2024). The European Union One Health 2023 Zoonoses Report. EFSA Journal 22(12):9106. https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2024.9106
4. ECDC, EFSA (2025). The European Union summary report on antimicrobial resistance in zoonotic and indicator bacteria from humans, animals and food in 2022–2023.
5. EFSA (2019). Salmonella the most common cause of foodborne outbreaks in the European Union. https://www.efsa.europa.eu/en/news/salmonella-most-common-cause-foodborne-outbreaks-european-union
6. EFSA, ECDC (2017). Salmonella cases no longer falling in the EU. https://www.efsa.europa.eu/en/press/news/171212
7. Wen S., Best E. (2017). Non-typhoidal Salmonella infections in children: review of literature and recommendations for management. Journal of Paediatrics and Child Health 53: 936-941. PubMed.
8. Medscape (2024). Salmonella Infection (Salmonellosis): Epidemiology. https://emedicine.medscape.com/article/228174-overview
9. Iranzo J. et al. (2023). Risk factors for sporadic infection with Salmonella Infantis: a matched case-control study. PubMed: 23879895. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23879895/
10. Varma JK. et al. (2003). Risk factors for mortality caused by nontyphoidal Salmonella sp. in children. Pediatric Infectious Disease Journal. PubMed: 12718833. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12718833/
11. Kirk MD. et al. (2016). Salmonella Infection in Middle-Aged and Older Adults. PLOS ONE. PubMed: 27710034. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27710034/
12. Główny Inspektorat Weterynarii. O salmonellozach. https://www.wetgiw.gov.pl/nadzor-weterynaryjny/o-salmonellozach
13. EFSA. Salmonella. https://www.efsa.europa.eu/en/topics/topic/salmonella
14. Związek Polskich Przetwórców Drobiu (2021). Raport Salmonella. https://zpp.net.pl/wp-content/uploads/2021/01/Raport-Salmonella.pdf
15. Food Safety News (2025). Salmonella Outbreak Linked to Sprouts Sickened 509 People Over Two Years in Ten European Countries. https://www.food-safety.com/articles/10195-salmonella-outbreak-linked-to-sprouts-sickened-509-people-over-two-years-in-ten-european-countries
16. Mayo Clinic (2025). Salmonella infection: Symptoms & causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/salmonella/symptoms-causes/syc-20355329

Technolog żywności

Jan Antoniak – technolog żywności, audytor i doradca

Specjalizuję się w prawie żywnościowym, HACCP i etykietowaniu. Od lat pomagam firmom spożywczym wdrażać systemy jakości oraz zrozumieć wymagania przepisów. Na blogu dzielę się wiedzą w prosty, praktyczny sposób.
Audytor systemów bezpieczeństwa | Autor technologzywnosciradzi.pl

Dowiedz się więcej →