SPIS TREŚCI
Sok z buraków jest źródłem azotanów, z których organizm może wytwarzać tlenek azotu. To właśnie ten mechanizm, a nie sam czerwony kolor, wyjaśnia zainteresowanie sokiem w badaniach nad ciśnieniem i wysiłkiem fizycznym. Wyniki części prób są korzystne, ale nie uzasadniają traktowania soku jako leku na nadciśnienie, anemię czy choroby wątroby.
Jak działają azotany z buraków?
Po wypiciu soku azotany trafiają do krwi, a część z nich wraca ze śliną do jamy ustnej. Bakterie na języku przekształcają je w azotyny. Z tych związków może następnie powstawać tlenek azotu, który uczestniczy w rozluźnianiu mięśni ścian naczyń krwionośnych. Szersze naczynia stawiają mniejszy opór przepływającej krwi.
Zawartość azotanów zależy od surowca i sposobu produkcji. Szklanka zwykłego soku oraz mały koncentrat sportowy nie muszą dostarczać tej samej dawki. Przy porównywaniu produktów ważniejsza jest zadeklarowana ilość azotanów w porcji niż sama objętość napoju.
Ciśnienie krwi: co pokazało badanie?
W randomizowanej próbie Kapila i współpracowników 68 osób z nadciśnieniem przydzielono do picia 250 ml soku dziennie lub takiego samego soku pozbawionego azotanów. Interwencja trwała cztery tygodnie. W całodobowym pomiarze ciśnienie w grupie z azotanami obniżyło się względem placebo średnio o około 7,7/5,2 mm Hg.
To konkretny wynik, lecz dotyczy określonej grupy, produktu i krótkiego czasu obserwacji. Nie dowodzi, że każdy sok da identyczny efekt ani że można nim zastąpić leczenie. Przy przyjmowaniu leków obniżających ciśnienie warto omówić regularne stosowanie koncentratu z lekarzem, zwłaszcza gdy występują zawroty głowy lub niskie pomiary.
Sok z buraków a wynik sportowy
W badaniu z udziałem 12 wytrenowanych kolarzy stosowano przez sześć dni 140 ml koncentratu dostarczającego około 8 mmol azotanów dziennie. Próba na 10 km trwała średnio 953 sekundy po koncentracie i 965 sekund po placebo. Różnica 12 sekund oznacza około 1,2% krótszy czas, a nie kilkunastoprocentowy wzrost wydolności.
Podczas wysiłku o mniejszej intensywności badacze odnotowali też niższe zużycie tlenu. Nie jest to to samo co obniżenie maksymalnej zdolności pobierania tlenu. Wynik małej próby nie gwarantuje poprawy u każdego sportowca. Soku nie warto testować po raz pierwszy w dniu zawodów, bo może wywołać dolegliwości jelitowe.
Jak porównać porcję, cukry i błonnik?
Sok wyciskany i odcedzony zwykle zawiera mniej błonnika niż całe buraki. Buraki gotowane, pieczone i surowe nadal mogą być wartościową częścią posiłku; wyciskanie nie jest jedyną ani zawsze najlepszą metodą ich wykorzystania.
Wartość energetyczną porcji obliczysz z etykiety. Jeżeli napój ma 40 kcal i 8 g cukrów w 100 ml, szklanka 250 ml dostarczy 100 kcal oraz 20 g cukrów. To przykład obliczenia, nie uniwersalny skład soku. Domieszka jabłka czy marchwi zmienia wartości. Więcej o interpretacji tabeli znajdziesz w poradniku jak czytać etykiety żywności.
Kiedy zachować ostrożność?
Przy kamicy szczawianowo-wapniowej sposób odżywiania trzeba dopasować do rodzaju złogów i wyników badań. Buraki zawierają szczawiany, dlatego duże ilości soku i koncentraty warto uzgodnić z lekarzem lub dietetykiem. Nie należy z tego powodu samodzielnie usuwać całego wapnia z diety. NIDDK wskazuje, że odpowiednia ilość wapnia z żywności może ograniczać wchłanianie szczawianów.
Po burakach mocz lub stolec mogą przybrać czerwony odcień. Jeśli przebarwienie nie ustępuje, nie ma związku ze spożyciem buraków albo towarzyszą mu ból i inne objawy, nie należy zakładać, że przyczyną jest wyłącznie jedzenie.
Nie ma podstaw, by z badań nad przepływem krwi czy komórkami nowotworowymi wyprowadzać obietnicę zapobiegania demencji lub leczenia raka. Sok nie zastępuje również diagnostyki niedokrwistości. Naturalne foliany w burakach nie są zamiennikiem zaleconej suplementacji kwasu foliowego przed ciążą i w ciąży.
Źródła
- Kapil i wsp., randomizowane badanie soku z buraków u osób z nadciśnieniem, Hypertension, 2015.
- Cermak i wsp., koncentrat z buraków a wynik próby kolarskiej, 2012.
- NIDDK: żywienie w różnych rodzajach kamicy nerkowej.
Jan Antoniak – technolog żywności, audytor i doradca
Specjalizuję się w prawie żywnościowym, HACCP i etykietowaniu. Od lat pomagam firmom spożywczym wdrażać systemy jakości oraz zrozumieć wymagania przepisów. Na blogu dzielę się wiedzą w prosty, praktyczny sposób.Audytor systemów bezpieczeństwa | Autor technologzywnosciradzi.pl
Dowiedz się więcej →
