SPIS TREŚCI
Artykuł zaktualizowany 18/01/2026
Jak sprawdzić świeżość jajek w domu? Proste testy, które nie zawiodą
Jajko jest świeże przez pierwsze 7-10 dni od zniesienia. W tym czasie zachowuje wszystkie swoje najlepsze właściwości: gęste białko, wypukły żółtko i minimalną komorę powietrzną. Po tym czasie stopniowo traci świeżość, ale wciąż może być bezpieczne do spożycia przez kolejne tygodnie, jeśli było prawidłowo przechowywane. Jak to samemu sprawdzić?
Test z wodą – jak to działa?
Najszybszy sposób sprawdzenia świeżości to prosty test z wodą. Potrzebujesz tylko szklanki lub pojemnika z zimną wodą i 30 sekund czasu.
Dlaczego jajka zachowują się inaczej w wodzie?
W skorupce jaja znajdują się mikroskopijne pory, jak w gąbce. Przez te pory z czasem ulatnia się woda i dwutlenek węgla z wnętrza jajka. Zamiast nich do środka dostaje się powietrze. To jak balon, który powoli się napełnia. Im więcej powietrza, tym jajko staje się lżejsze i zaczyna unosić się w wodzie jak dmuchana piłka.
Jak przeprowadzić test wodny?
Napełnij szklankę lub miskę zimną wodą (wystarczy taka, żeby jajko mogło się całkowicie zanurzyć). Delikatnie włóż jajko do wody i obserwuj:
- Jajko leży płasko na dnie: To znaczy, że jest bardzo świeże (mniej niż 7-10 dni od zniesienia). Komora powietrzna jest malutka, więc jajko tonie jak kamień. Idealne do jajecznicy, jajek w koszulkach czy kogel-mogel.
- Jajko lekko się podnosi lub stoi pionowo na dnie: Ma około 2-4 tygodni. Komora powietrzna się powiększyła, ale jajko wciąż nadaje się do jedzenia. Najlepsze do pieczenia ciast, omletów czy jajek ugotowanych na twardo.
- Jajko unosi się przy powierzchni lub pływa: Jest stare i prawdopodobnie zepsute. Duża komora powietrzna sprawia, że jest lekkie jak korek. Nie jedz takiego jajka, wyrzuć je.
UWAGA: Mokre jajko nie wkładaj z powrotem do lodówki. Wilgoć niszczy naturalną warstwę ochronną na skorupce, co przyspiesza psucie się. Jeśli zrobiłeś test, użyj jajka od razu lub wyrzuć.
Test potrząsania – sprawdź bez rozbijania
Weź jajko w dłoń i delikatnie potrząśnij nim przy uchu, jak marakasem.
- Nie słyszysz nic / cisza: Jajko świeże. Zawartość jest zwarta i przylega do skorupki.
- Słyszysz lekkie chlupanie: Jajko ma kilka tygodni. Białko stało się bardziej wodniste i przemieszcza się w środku. Nadal można je jeść (po ugotowaniu), ale nie na surowo.
- Słyszysz wyraźne chlupotanie: Jajko stare lub zepsute. Do środka dostało się dużo powietrza i gazy. Lepiej je wyrzucić.
Test po rozbiciu – sprawdź na talerzu
Rozbij jajko na czysty, płaski talerz lub do małej miseczki.
Świeże jajko:
- Białko jest gęste i trzyma się w dwóch warstwach: ta bliżej żółtka jest gęsta jak galaretka, zewnętrzna bardziej płynna
- Żółtko jest wypukłe, okrągłe i jędrne, jak piłeczka pingpongowa
- Żółtko znajduje się na środku białka
- Nie ma nieprzyjemnego zapachu
Starsze jajko (ale jeszcze dobre):
- Białko bardziej wodniste, rozlewa się jak woda po talerzu
- Żółtko spłaszczone, może być lekko przesunięte na bok
- Zapach normalny
Zepsute jajko:
- Żółtko może być przylepione do skorupki
- Białko bardzo rzadkie i wodniste
- Nieprzyjemny zapach (siarkowy, gnilny, kwaskowy)
- Dziwne kolory (zielonkawe, szare plamy)
Jeśli poczujesz brzydki zapach, wyrzuć jajko natychmiast i dokładnie umyj wszystko, czego dotknęło.
Test po ugotowaniu – ostatnia szansa na sprawdzenie
Jeśli ugotowałeś jajko i wciąż masz wątpliwości:
Świeże jajko:
- Żółtko jest na środku białka
- Białko ma jednolity, mleczny kolor
- Pachnie normalnie (lekko jajeczny zapach)
Starsze jajko:
- Żółtko przylega do skorupki z jednej strony
- Białko może mieć szarawe przebarwienia
- Po przekrojeniu wokół żółtka może być ciemnozielony pierścień (to naturalna reakcja chemiczna przy długim gotowaniu starszych jaj, nieszkodliwa)
Podejrzane jajko:
- Dziwny zapach
- Nietypowe kolory białka
- Wyrzuć je bez próbowania
Ile dni mają jajka ze sklepu?
Zgodnie z przepisami Unii Europejskiej, data minimalnej trwałości na opakowaniu to maksymalnie 28 dni od zniesienia. To nie znaczy, że następnego dnia jajko jest złe, ale po tej dacie warto je sprawdzić jednym z opisanych testów.
Jajka „ekstra” lub „ekstra świeże” to te do 9. dnia od zniesienia. Ich komora powietrzna nie może przekraczać 4 mm.
Jajka klasy A (te ze sklepu) mogą mieć komorę powietrzną do 6 mm.
Jak przechowywać jajka, żeby dłużej zachowały świeżość?
- W lodówce, ale nie na drzwiach Temperatura 4-8°C najlepsza. Drzwiczki lodówki to najgorsze miejsce, ciągłe otwieranie i zamykanie powoduje wahania temperatury. Postaw jajka na środkowej lub dolnej półce.
- W oryginalnym opakowaniu Karton chroni przed chłonięciem zapachów (jajka są jak gąbka) i zapewnia cyrkulację powietrza.
- Szerokim końcem do góry W tym miejscu jest komora powietrzna. Taka pozycja spowalnia odparowywanie wilgoci.
- Nie myj przed schowaniem Na skorupce jest naturalna warstwa ochronna, która zabezpiecza przed bakteriami. Mycie niszczy tę osłonę. Umyj jajko dopiero tuż przed użyciem.
- Z dala od czosnku, cebuli, ryb Jajka szybko wchłaniają obce zapachy przez skorupkę.
Czego unikać? – najczęstsze błędy
- Nie wkładaj mokrych jaj do lodówki Po teście wodnym użyj jajka od razu. Wilgoć przyspiesza rozwój bakterii.
- Nie przechowuj w temperaturze pokojowej dłużej niż 2-3 dni Szczególnie latem. Temperatura powyżej 20°C to automat do przyspieszonego starzenia jajek.
- Nie ignoruj dat na opakowaniu To dobry punkt odniesienia, nawet jeśli jajka mogą być dobre kilka dni dłużej.
- Nie jedz pękniętych jaj na surowo Pęknięta skorupka to otwarte drzwi dla bakterii. Takie jajko możesz ugotować lub usmażyć na twardo, ale nigdy nie używaj do deserów czy dań z surowymi jajkami.
Czy można jeść jajka po dacie ważności?
Tak, ale z rozwagą. Data na opakowaniu to „najlepiej spożyć przed”, nie „zatrujesz się dzień później”. Jeśli jajko było cały czas w lodówce i przechodzi test wodny (leży na dnie lub lekko się podnosi), możesz je ugotować na twardo lub użyć do pieczenia.
Nigdy nie jedz na surowo jaj po terminie. Bakterie Salmonella mnożą się z czasem, szczególnie w starszych jajkach.
Jak długo można bezpiecznie przechowywać jajka?
W lodówce (4-8°C):
- Jajka sklepowe: do 5 tygodni od zakupu (jeśli były świeże)
- Jajka wiejskie: do 2 tygodni (szybciej tracą świeżość)
W temperaturze pokojowej:
- Maksymalnie 2-3 dni (chyba że jest bardzo chłodno, poniżej 15°C)
Ugotowane na twardo:
- W lodówce ze skorupką: 4-5 dni
- W lodówce obrane: 2-3 dni (trzymaj w szczelnym pojemniku)
Pytania i odpowiedzi
Czy kolor skorupki wpływa na świeżość? Nie. Biała i brązowa skorupka to tylko efekt rasy kury. Świeżość zależy od tego, kiedy jajko zostało zniesione i jak było przechowywane.
Czy kolor żółtka mówi coś o świeżości? Nie bezpośrednio. Pomarańczowe żółtko oznacza, że kura jadła więcej karotenoidów (np. z zielonej trawy, kukurydzy). To znak lepszej diety, ale nie świeżości. Blade żółtko pochodzi od kur karmionych głównie paszą zbożową.
Dlaczego test z wodą działa? To prosty efekt fizyki. Świeże jajko jest ciężkie (pełne wody i białka), więc tonie. Stare jajko ma dużo powietrza w środku, więc jest lekkie i pływa jak dmuchana piłka.
Czy można zamrozić jajka? Nie w skorupkach, bo pękną. Możesz zamrozić rozbite jajka (białko i żółtko razem) w szczelnym pojemniku. Po rozmrożeniu nadają się do pieczenia czy jajecznicy, ale struktura się zmienia.
Co zrobić z jajkiem, które pływa na powierzchni? Wyrzuć je. Pływające jajko ma ogromną komorę powietrzną, co oznacza, że jest bardzo stare lub zepsute. Nie ryzykuj zatrucia pokarmowego.
Jak sprawdzić jajko bez rozbijania i bez wody? Użyj testu potrząsania. Świeże jajko nie wydaje dźwięku, stare chlupocze.
Podsumowanie
Sprawdzanie świeżości jajek to prosta czynność, która zabezpiecza Cię przed bólem brzucha i zmarnowanym posiłkiem. Zapamiętaj trzy złote zasady:
- Test z wodą to najpewniejsza metoda. Jajko na dnie = świeże, jajko pływające = wyrzuć.
- Przechowuj w lodówce, w oryginalnym opakowaniu, z dala od produktów o mocnym zapachu.
- Słuchaj swojego nosa. Zły zapach to zawsze sygnał ostrzegawczy.
Masz wątpliwości? Lepiej wyrzuć jajko niż ryzykować zatrucie. Koszt jednego jajka to grosze, wizyta u lekarza to zupełnie inna historia.
Źródła i bibliografia
- Commission Regulation (EU) No 2023/2465 (wcześniej 589/2008) – przepisy UE dotyczące standardów marketingowych jaj, w tym wysokości komory powietrznej (max. 6 mm dla jaj klasy A, max. 4 mm dla jaj „ekstra”) https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2008/589/oj/eng
- Zhang J., Lu W., Jian X. et al. (2022) „Fast and Non-Destructive Quail Egg Freshness Assessment Using a Thermal Camera and Deep Learning-Based Air Cell Detection Algorithms” – https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9610913/
- Gao Z. et al. (2025) „Research Progress and Technological Application Prospects of Comprehensive Evaluation Methods for Egg Freshness” – https://www.mdpi.com/2304-8158/14/9/1507
- Ragni L. et al. (2023) „An Innovative Non-destructive Technology for Controlling the Storage Period of Chicken Eggs Using Egg Parameters” – https://link.springer.com/article/10.1007/s11947-023-03290-z
- Aboonajmi M. et al. (2024) „Predicting the S-ovalbumin content and determining the freshness of chicken eggs via transmittance spectroscopy” https://www.nature.com/articles/s41598-024-79975-y
Jan Antoniak – technolog żywności, audytor i doradca
Specjalizuję się w prawie żywnościowym, HACCP i etykietowaniu. Od lat pomagam firmom spożywczym wdrażać systemy jakości oraz zrozumieć wymagania przepisów. Na blogu dzielę się wiedzą w prosty, praktyczny sposób.
Audytor systemów bezpieczeństwa | Autor technologzywnosciradzi.pl
