SPIS TREŚCI
Glutaminian sodu, czyli E621 lub MSG, wzmacnia smak umami. Jest dopuszczonym dodatkiem do żywności, ale ocena jego bezpieczeństwa wymaga uwzględnienia dawki. Hasło „szkodliwa chemia” niewiele wyjaśnia. Równie nieprecyzyjne jest zapewnienie, że dowolna ilość nie może wywołać żadnych objawów.
Czym jest glutaminian i skąd bierze się w jedzeniu?
Glutaminian sodu jest solą kwasu glutaminowego, jednego z aminokwasów budujących białka. Wolny glutaminian występuje również w produktach takich jak pomidory, dojrzewające sery i sos sojowy. Odpowiada za część ich wyrazistego, pełnego smaku. Przemysłowe MSG otrzymuje się między innymi w procesie fermentacji.
Organizm nie odróżnia glutaminianu według tego, czy pochodzi z pomidora, czy z dodanej soli. Nie znaczy to jednak, że porcja pomidora i skoncentrowanego dodatku jest równoważna: różnią się ilością, składem i sposobem spożycia. Podstawy działania smaku omawiamy w artykule czym jest smak.
Co rzeczywiście ustaliła EFSA?
W ponownej ocenie dodatków E620–E625 EFSA ustaliła grupowe dopuszczalne dzienne spożycie, czyli ADI, na 30 mg na kilogram masy ciała dziennie, w przeliczeniu na kwas glutaminowy. Jest to wspólna wartość dla ocenianej grupy dodatków, a nie osobny limit dla każdego z nich.
Dla osoby ważącej 70 kg prosty rachunek daje 70 × 30 mg, czyli 2100 mg w tym przeliczeniu. Nie oznacza to 2,1 g gotowego bulionu ani identycznej masy każdej soli glutaminianowej. Różne związki mają różną masę cząsteczkową. Bez informacji o recepturze konsument zwykle nie policzy dokładnego spożycia z etykiety.
ADI służy ocenie regularnego spożycia przez całe życie. Nie jest granicą, po której pojedynczy posiłek automatycznie powoduje zatrucie. EFSA zaznaczyła jednak, że oszacowane spożycie dodatków może u części grup przekraczać ten poziom. Z tego powodu sama informacja o dopuszczeniu E621 nie zamyka pytania o ilość w diecie.
A co z bólem głowy i innymi zgłaszanymi objawami?
FDA uznaje dodatek MSG do żywności za ogólnie bezpieczny w ocenianych warunkach użycia. Badania osób deklarujących nadwrażliwość nie pozwalały jednak konsekwentnie odtwarzać reakcji po MSG w porównaniu z placebo. Nie uzasadnia to ani przypisywania glutaminianowi każdego bólu głowy po posiłku, ani lekceważenia zgłaszanych dolegliwości.
FDA przywołuje możliwość łagodnych, przemijających objawów u części wrażliwych osób po spożyciu co najmniej 3 g MSG bez jedzenia. Tego doświadczenia nie należy utożsamiać ze zwykłą porcją potrawy. Liczą się dawka, forma podania i cały posiłek.
Jak rozpoznać dodatek na polskiej etykiecie?
W wykazie składników szukaj nazwy funkcji oraz nazwy dodatku albo numeru E, na przykład „wzmacniacz smaku: glutaminian monosodowy” lub „wzmacniacz smaku: E621”. Naturalna obecność glutaminianu w serze czy ekstrakcie drożdżowym nie jest tym samym co osobno dodane MSG.
Napis „bez dodatku glutaminianu sodu” nie gwarantuje łagodnego smaku, małej zawartości soli ani korzystniejszego składu całego produktu. Do oceny zupy czy przyprawy przydaje się także porcja i pozycja „sól” w tabeli. O samym sodzie przeczytasz w tekście sód w żywności.
Czy glutaminian ma coś wspólnego z glutenem?
Podobieństwo nazw jest mylące. Glutaminian nie jest glutenem. Produkt zawierający MSG może jednak mieć także składniki z pszenicy, dlatego osoba z celiakią powinna oceniać cały wykaz składników oraz właściwe oznakowanie, a nie samą obecność E621.
Praktyczna decyzja dotyczy więc konkretnego produktu i częstotliwości jego jedzenia. Przy porównaniu dwóch bulionów sprawdź sól w przygotowanej porcji, skład i sposób dawkowania. Sama obecność lub nieobecność jednego dodatku nie pozwala wybrać lepszego produktu.
Źródła
- EFSA: ponowna ocena bezpieczeństwa glutaminianów.
- EFSA Journal: pełna opinia dotycząca E620–E625.
- FDA: MSG, reakcje i różnica względem glutenu.
- Rozporządzenie 1169/2011, załącznik VII: podawanie dodatków w składzie.
Jan Antoniak – technolog żywności, audytor i doradca
Specjalizuję się w prawie żywnościowym, HACCP i etykietowaniu. Od lat pomagam firmom spożywczym wdrażać systemy jakości oraz zrozumieć wymagania przepisów. Na blogu dzielę się wiedzą w prosty, praktyczny sposób.Audytor systemów bezpieczeństwa | Autor technologzywnosciradzi.pl
Dowiedz się więcej →
